unreallife

Εμείς τους διώξαμε, εμείς θα τους ξαναφέρουμε!

2011-11-13T12:12:00.002+02:00

Όταν πριν από τριάντα οκτώ χρόνια, τέτοιες μέρες, εκατοντάδες νέοι άνθρωποι κλεινόντουσαν στο πολυτεχνείο και περίμεναν (χωρίς να το ξέρουν) τα τανκς, οι γονείς μου δεν είχαν πού να με αφήσουν (μωρό μηνών) για να πάνε κι αυτοί εκεί που τους οδηγούσε η συνείδησή τους.
Τα επόμενα χρόνια θυμάμαι ότι όποτε βρισκόμουν στο αυτοκίνητο μαζί τους και έβλεπα φώτα και κόσμο μαζεμένο, φώναζα "κάτω η χούντα". Δεν καταλάβαινα. Ήταν ένα παιχνίδι για μένα. Παπαγάλιζα τα λόγια των μεγάλων, τα λόγια των γονιών μου. Αυτοί χαμογελούσαν με ανακούφιση. Χαιρόντουσαν που το παιδί τους δεν θα γνώριζε τη χούντα. Φρόντισαν όμως να μου μάθουν τι σημαίνει χούντα. Τι σημαίνει ελευθερία, τι σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι είμαστε ίσοι, ότι όλοι δικαιούμαστε ίδιο μερίδιο ευτυχίας σε αυτή τη χώρα, σε αυτό τον πλανήτη. Φρόντισαν επίσης να μου μάθουν τι έκαναν αυτά τα παιδιά κλεισμένα στο πολυτεχνείο, θέλησαν να μου εξηγήσουν τι σημαίνει να αγωνίζεσαι με αξιοπρέπεια για το δίκιο σου, για τα δικαιώματά σου και κυρίως για τους συνανθρώπους σου.Στο σχολείο η μοναδική "γιορτή" που με συγκινούσε και με έκανε να δακρύζω, ήταν αυτή του πολυτεχνείου. Η μοναδική στιγμή που ένιωθα υπερήφανος για κάποιους συνανθρώπους μου και την ιστορία τους. Ίσως έφταιγε το γεγονός ότι μεγάλωσα σε μια οικογένεια που μου πρόσφερε ελευθερία. Αυτό το δώρο το συνδύαζα πάντα με το "δώρο" εκείνων των παιδιών. Έτσι, όταν στο σχολείο είχαμε τη γιορτή του πολυτεχνείου, δεν καλαμπούριζα με τα υπόλοιπα παιδιά. Δεν κορόιδευα τον διευθυντή την ώρα που εκφωνούσε τον λόγο του. Δεν έκανα κοπάνα για καφέ. Περίμενα να τελειώσει η γιορτή για να μαζευτούμε και να πάμε πορεία στο πολυτεχνείο. Στο δρόμο φωνάζαμε συνθήματα για τον φασισμό. Καταλάβαινα λίγα, αλλά ένιωθα πολλά.

Όλοι νιώθαμε ότι αυτή ήταν η δική μας γιορτή. Όχι σαν όλες τις υπόλοιπες των "μεγάλων". Όχι σαν όλες αυτές με τους πεθαμένους ήρωες, τις ηρωικές εξόδους, την ελληνική λεβεντιά. Όχι δεν έμοιαζε με τίποτα απ΄όλα αυτά.Το πολυτεχνείο ήταν ζωντανό. Βρισκόταν στην Πατησίων, κι εγώ ανατρίχιαζα ολόκληρος όταν έμπαινα από την κεντρική πύλη για να αφήσω ένα λουλούδι δίπλα στην τσακισμένη, από τα τανκς, πόρτα. Καθόμουν αποσβολωμένος το βράδυ στην τηλεόραση για να δω αυτά τα παιδιά να φωνάζουν "ψωμί, παιδεία, ελευθερία" και κάτω ο φασισμός. Έτρεμα όταν άκουγα τη φωνή της κοπέλας να φωνάζει ότι είναι άοπλοι, ότι δεν μπορεί να τους σκοτώσουν τ' αδέρφια τους. Και κρατούσα την αναπνοή μου όταν έβλεπα το τανκ να τσαλαπατάει σίδερα και παιδιά...Τελειώνοντας το σχολείο δεσμεύθηκα με τον εαυτό μου, ότι κάθε χρόνο, αυτή τη μέρα, ό,τι κι αν κάνω, όπου κι αν είμαι, θα περνάω να πω ένα... γεια σε αυτά τα παιδιά. Το τήρησα για κάποια χρόνια... έπειτα το αμέλησα... ύστερα το φιλοσόφησα και είπα στον εαυτό μου: "Το πολυτεχνείο έχει χάσει πια το νόημά του" και σταμάτησα συνειδητά να πηγαίνω. Ήταν τότε που η γενιά των σαράντα, η γενιά του πολυτεχνείου ήρθε "στα πράγματα". Ησύχασα κάπως... Είπα δεν μπορεί... αυτοί οι άνθρωποι είναι τα παιδιά που ήταν κλεισμένα στο πολυτεχνείο. Τα παιδιά που έριξαν τη χούντα. Μπορεί να μεγάλωσαν αλλά δεν μπορεί να ξέχασαν τα ιδανικά τους.

Το πολυτεχνείο δεν το ξέχασα. Δεν με άφησε να το ξεχάσω η ίδια η γεννιά του πολυτεχνείου, που πλέον ήταν στα "πράγματα". Το χρησιμοποιούσαν παντού! Το διατυμπάνιζαν στη Βουλή, το χρησιμοποιούσαν σαν το απόλυτο επιχείρημα σε κάθε επίθεση που γινόταν εναντίων τους και σαν το απόλυτο άλλοθι για κάθε τι που αποφάσιζαν να κάνουν. Το πολυτεχνείο έγινε γι αυτούς η κάρτα ελευθέρας για την ασυδοσία. Ακόμα και γι αυτό το κορίτσι που φώναζε ότι ήταν άοπλοι, που φώναζε ότι δεν μπορεί να τους σκότωναν τα ίδια τους τα αδέρφια...Δεν το ξέχασα λοιπόν... απλά το παρανόησα... με τόσο "θόρυβο" τριγύρω του μεταλλάχτηκε... έγινε γραφικό... μακρινό... θάμπωσε...
Ακόμα κι έτσι όμως, ακόμα κι αν είχε θαμπώσει αυτή η γενιά, ακόμα κι αν την είχε διαφθείρει η εξουσία, σου έδινε την εντύπωση ότι εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη δημοκρατία και την ελευθερία, ότι ακόμα αντιστέκεται στον αυταρχισμό και τον φασισμό... όπως είχαν κάνει και τότε...

Μέχρι πριν από λίγο καιρό νόμιζα ότι ζούσα σε μια χώρα, που μπορεί να ήταν κακομαθημένη, που μπορεί να ήταν φαύλη και διεφθαρμένη αλλά τουλάχιστον κινούταν στη σφαίρα της δημοκρατίας, έστω και στην περιφέρεια αυτής της σφαίρας.
Άλλωστε τα τελευταία τριάντα χρόνια την εξουσία μονοπώλησε ένα σοσιαλιστικό κόμμα. Το ίδιο κόμμα που το 1981 το είχαν ψηφίσει για πρώτη (και απ' ότι ξέρω τελευταία) φορά και οι γονείς μου. Αυτοί που μου έμαθαν για τη χούντα και την ελευθερία. Το έκαναν για να γλιτώσουμε επιτέλους από τη δεξιά! Για να γλιτώσουμε από το φόβο και τον αυταρχισμό! Για να κάνουμε την αλλαγή!

Σήμερα, οι ίδιοι άνθρωποι είναι στην εξουσία. Το ίδιο σοσιαλιστικό κόμμα. Ο γιος αυτού που ψήφισαν οι γονείς μου ήταν μέχρι χθες πρωθυπουργός. Το είχε η μοίρα, όπως φαίνεται πατέρας και γιος να φέρουν την αλλαγή.
Βέβαια ο γιος και το (σοσιαλιστικό) κόμμα του, φρόντισαν να μη διατυμπανίσουν αυτή την αλλαγή. Αυτή η αλλαγή έπρεπε να γίνει σιγά σιγά ώστε να περάσει απαρατήρητη. Να συναντήσει τη μικρότερη αντίσταση.

Η γενιά του πολυτεχνείου βρήκε καινούρια ιδανικά. Ιδανικά στα οποία δεν είναι απαραίτητη η αξιοπρέπεια.
Και πάνω απ΄όλα δεν είναι απαραίτητη η δημοκρατία.

Πρώτα έκλεψαν (φροντίζοντας ταυτόχρονα να μάθουν και μια ολόκληρη κοινωνία να κλέβει), ύστερα είπαν ψέματα. Κατηγόρησαν τους πολίτες και τους έκαναν συνένοχους στα δικά τους εγκλήματα. Το κορίτσι που φώναζε ότι είναι άοπλοι, που φώναζε ότι δεν μπορεί να τους σκότωναν τα ίδια τους τα αδέρφια, ακόμα κι αυτό άρχισε να εκβιάζει τους συνανθρώπους της προκειμένου να κρατηθεί στην εξουσία.
Άνθρωποι που (λένε ότι) ήταν στο πολυτεχνείο και αντιστέκονταν τότε στη βία της χούντας, ηγούνται πλέον των δυνάμεων καταστολής και δίνουν εντολές να τσακιστεί οποιαδήποτε προσπάθεια διαμαρτυρίας. Τα χημικά, οι χειροβομβίδες και τα γκλομπ είναι τα μοναδικά τους επιχειρήματα. Ο φόβος είναι ο κύριος σύμμαχός τους και φροντίζουν να τον σπέρνουν παντού. Όπως η χούντα, έτσι κι αυτοί έχουν γίνει εξπέρ στην προπαγάνδα.

Τις τελευταίες μέρες η αλλαγή ολοκληρώθηκε.Τώρα πλέον, φασίστες είναι τα παιδιά που μουτζώνουν επισήμους στις παρελάσεις, φασίστες είναι όσοι βγαίνουν στους δρόμους και διαμαρτύρονται και διεκδικούν την αξιοπρέπειά τους, φασίστες είναι οι αγανακτισμένοι που βρίζουν ένα παραλυμένο γεροντάκι, που κάνει τη γλάστρα για να γράφουν καλύτερα στην κάμερα ο Παπανδρέου και ο Σαμαράς, φασίστες είναι όσοι αρνούνται να πληρώσουν εκβιαστικά χαράτσια.
Για να ολοκληρώσουν αυτή την αλλαγή χρειάστηκε να συνεργαστούν. Χρειάστηκε να συνεργαστούν με τη δεξιά. Χρειάστηκε να συνεργαστούν και με φασίστες. Μόνο που στα μάτια τους δεν είναι πλέον φασίστες.
Δεν είναι φασίστες τα πρωτοπαλίκαρα της χρυσής αυγής, δεν είναι φασίστας ο γενικός γραμματέας του κόμματος που ίδρυσε εκείνος που έστειλε τα τανκς στο πολυτεχνείο (αλήθεια γιατί δεν μιλάει τώρα το κορίτσι που φώναζε ότι είναι άοπλοι, που φώναζε ότι δεν μπορεί να τους σκοτώσουν τ' αδέρφια τους;), αυτός που κυκλοφορούσε με τσεκούρι στους δρόμους της Αθήνας κυνηγώντας μετανάστες.
Στα μάτια τους δεν είναι φασισμός η ρητορική της μισαλοδοξίας και της φυλετικής ανωτερότητας.

Ίσως να έχουν αναπτύξει μια διεστραμένη λογική που τους κάνει να πιστεύουν ότι αφού η δική τους γενιά έδιωξε τη χούντα, έχει και το δικαίωμα να την ξαναφέρει.

Νιώθω ότι αυτοί οι άνθρωποι μας ξεγέλασαν όλους.
Ξεγέλασαν τους γονείς μου που ένιωθαν ανακούφιση που το παιδί τους δεν θα γνωρίσει τη χούντα, ξεγέλασαν τις προσδοκίες μιας ολόκληρης κοινωνίας όταν το 81 ψήφιζε την αλλαγή, ξεγέλασαν τους φίλους μου (όχι όλους) που πίστευαν ότι ο Γιώργος Παπανδρεου θα ήταν τουλάχιστον αξιοπρεπής και καινοτόμος, ξεγέλασαν την ίδια τους την ιστορία, ξεγέλασαν την αξιοπρέπειά τους!

Λέω φέτος, μετά από χρόνια, να ξαναπάω στο πολυτεχνείο... όχι για να τιμήσω, αλλά για να αναζητήσω τη χαμένη μας αξιοπρέπεια... για να ξαναθυμηθώ την υπόσχεση που είχα δώσει στον εαυτό μου... για να φωνάξω κάτω η χούντα...Αυτή τη φορά δεν θα παπαγαλίζω και δεν θα είναι παιχνίδι...

Μια σύγκριση

2011-10-08T19:18:00.003+03:00

Με αφορμή το δοκίμιο της Sylvia Plath "A comparison"

Θα μπορούσε κάποιος να συμφωνήσει ή απλά, με την ίδια ευκολία, να διαφωνήσει με τις σκέψεις της Sylvia Plath. Θα μπορούσε ακόμα να αναρωτηθεί, γι αυτό που η ίδια παρουσιάζει σαν ζήλεια απέναντι σε έναν μυθιστοριογράφο. Ίσως πραγματικά να τον ζηλεύει, ίσως, όμως, αυτός ο εκθειασμός να μην είναι τίποτε άλλο από ένας τρόπος για να αποδειχτεί η υπεροχή τής δικιά της τέχνης.
Κάποιος άλλος θα ισχυριζόταν ότι, ενδεχομένως, τίποτε από τα δύο να μην έχει σημασία, αφού η πραγματική τέχνη δεν καθορίζεται από το μέσο που την παράγει, ούτε καν από τη μορφή μέσω της οποίας ερχόμαστε σε επαφή μαζί της, αλλά από την ικανότητά της να προκαλεί και να δοκιμάζει τα όρια της ανθρώπινης δημιουργικότητας και ευαισθησίας.
Αποδομώντας το μυθιστορήμα και την ποίηση, μπορούμε να πούμε ότι και τα δύο αποτελούν μορφές άσκησης της τέχνης της γραφής. Όσο λογικό ακούγεται, άλλο τόσο αυθαίρετο και άδικο είναι, και για τα δύο είδη.
Η γοητεία της σύγκρισης βρίσκεται στις διαφορές και το μυθιστόρημα και η ποίηση έχουν πολλές να προσφέρουν.

Από τη μία το μυθιστόρημα. Πληθωρικό, σπάταλο, γεναιόδωρο. Ένα μικρό παιδί που δοκιμάζει και πειραματίζεται χωρίς να φοβάται να κάνει λάθος. Από την άλλη το ποίημα φαντάζει απόμακρο, αυστηρό, προνοητικό. Ένας στρατιώτης που δοκιμάζεται στην πειθαρχία, ένας μοναχός που ερωτεύεται την ασκητική. Οι λέξεις στο ποίημα έχουν μια απαρέκλιτη αποστολή. Ένα αβάσταχτο βάρος και ταυτόχρονα μια ιδεώδη οικονομία, που τη συναντά κανείς μόνο στη μουσική. Αντίστιξη και αρμονία. Τίποτα περιττό σε αυτό το μοναδικό συντάιριασμα των λέξεων. Η δημιουργία σε ενικό αριθμό.

Έτσι αυθαίρετα και το μυθιστόρημα σε αριθμό πληθυντικό. Με την πολυτέλεια του περίσσιου. Με τις πολλές επιλογές και τις άλλες τόσες μετανοήσεις. Ας μη βιαστεί όμως κανείς να το χαρακτηρίσει ως αφελές. Κάθε άλλο. Είναι αυτό που βρίσκεται κοντύτερα στο Λόγο. Αυτό που με τόσο πείσμα φλερτάρει με την αλήθεια. Ακόμα και τη στιγμή που -λόγω της φύσης του- ψεύδεται, η πραγματικότητα είναι πάντα παρούσα. Ένα σωρό πράγματα βρίσκονται εκεί για να διαδώσουν το οικείο, το γνωστό. Μία καρέκλα, ένα πακέτο τσιγάρα, ένα φόρεμα, ένα ραντεβού μία βροχή. Ακόμα και τη στιγμή που αψηφά το χρόνο, το κάνει με όλες τις συμβάσεις. Το χθές ανήκει στον αόριστο, το αύριο στο μέλλον, το σήμερα παραμένει εφήμερο.

Ο χρόνος στην ποίηση είναι ανοίκειος, εμβόλιμος. Πεπερασμένος και άπειρος μαζί. Η αποθέωση της στιγμής.
Η ποίηση αδιαφορεί για την αλήθεια. Κάθε λέξη είναι και μία επίφαση. Δεν έχει σημασία η μορφή αλλά το αδιόρατο σημαινόμενο που αναδύεται μέσα από αυτή.
Η καρέκλα παύει να είναι καρέκλα, η βροχή γίνεται μετέωρη υπόνοια θλίψης και ένα φόρεμα αντί να ντύσει ένα όμορφο σώμα βρίσκεται εκεί για να αποκαλύψει μια αναπόφευκτη απώλεια.

Το μυθιστόρημα έχει υπομονή. Έχει τον χρόνο με το μέρος του. Μπορεί να πολιορκεί τον αναγνώστη περιμένοντας τη στιγμή που εκείνος θα υποταχθεί στη δύναμή του. Το ποίημα έχει μία και μόνο ευκαιρία. Μία και μοναδική επίθεση στις αισθήσεις. Αναπόφευκτα η δομή του θα πρέπει να είναι αιχμηρή, αποτελεσματική. Η δεξιοτεχνία δεν υπηρετεί την καλαισθησία. Αποτελεί ζωτική ανάγκη στην τέχνη της ποίησης.
Ο αφορισμός του λάθους και η αδιαλλαξία του απόλυτου...

Θα τολμούσα να συμπεράνω ότι το μυθιστόρημα είναι ατελές, με την έννοια του ανθρώπινου, ενώ η ποίηση απόμακρη, σε θεϊκή απόσταση από τα ανθρώπινα μέτρα.

Ως άθεο, η ποίηση -όπως και η μουσική- με βάζει στον πειρασμό να κρυφοκοιτάξω από την κλειδαρότρυπα τη θεϊκή υπόσταση της ανθρώπινης ύπαρξης.
Και αυτό είναι σκάνδαλο.

Φετίχ

2011-07-16T18:51:00.001+03:00

Πουτάνα.
Η πρώτη λέξη που έμαθα όταν έφτασα στην Ελλάδα. Αυτό είμαι. Για τους ντόπιους είμαι μια πουτάνα από την Ουκρανία. Απλά πράγματα. Για μένα τα πράγματα είναι ακόμα πιο απλά. Είμαι πουτάνα σκέτη. Όσοι νομίζετε ότι τα λόγια μου βγάζουν πίκρα και απόγνωση κάνετε λάθος.
Ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Έχω όλα τα προσόντα για να είμαι αυτό που είμαι. Αντικειμενικά είμαι όμορφη. Πολύ όμορφη! Μουνάρα! -Η δεύτερη λέξη που έμαθα σ΄αυτή τη χώρα- Όταν κοιτάζομαι γυμνή στον καθρέφτη είμαι σίγουρη ότι έκανα τη σωστή επιλογή. Ένα αντικείμενο του πόθου με σάρκα και οστά. Λες και τα γονίδιά μου παρέκαμψαν τη γονική γραφειοκρατία και ήρθαν κατ’ ευθείαν από τις αμαζόνες της Σκυθίας. Θα μπορούσα να σας περιγράψω το στήθος μου, το σχήμα του, το μέγεθός του, τη στάση του. Θα μπορούσα ακόμα να σας πω για τη θέα που αντικρίζει κάποιος όταν με κοιτά από πίσω. Θα ήταν εύκολο να σας κολάσω με την ηλικία μου. Δεν νομίζω ότι θα το κάνω. Πιστέψτε με όμως, δεν θα υπερέβαλλα ό,τι και αν σας έλεγα.
Για μένα το σεξ είναι ό,τι για τους υπόλοιπους το οξυγόνο. Η αναγκαία συνθήκη για να ζεις. Δεν μιλάω για έρωτα. Μιλάω για ωμή, πρωτόγονη σαρκική απόλαυση. Δεν κυνηγάω την ομορφιά, παρά μόνο τη λαγνεία.

Να βάλω μια παρένθεση εδώ.
Δεν υπήρξα ποτέ θύμα εμπόρων λευκής σαρκός. Δεν είμαι οικονομική μετανάστης, ούτε πολιτική πρόσφυγας. Δεν περπάτησα από τον Καύκασο μέχρι εδώ. Όχι. Ήρθα με μία ασημί mercedes πριν από δύο χρόνια. Δεν βασανίστηκα από το καθεστώς. Για την ακρίβεια δεν θυμάμαι να το γνώρισα καλά καλά. Όταν αυτό έφευγε, εγώ ερχόμουν. Μεγάλωσα και με μαμά και με μπαμπά, οι οποίοι μου έδωσαν όση αγάπη μπορούσα να ζητήσω. Στα δεκατέσσερά μου ήμουν ήδη σολίστ στη συμφωνική του Κιέβου. Με έδιωξαν όταν με βρήκαν στα καμαρίνια με τρία αγόρια και δύο κορίτσια.

Ναι, δεν κυνήγησα ποτέ την ομορφιά. Για μένα αρκεί μόνο η επαφή με ένα άλλο κορμί. Τα δέρματα που τρίβονται. Τα πρόσωπα που εισβάλουν αδιάκριτα σε κάθε μυχό του σώματος. Οι μυρωδιές που εξακοντίζονται από κάθε πόρο και ξυπνούν πρωτόγονα ένστικτα. Οι χυμοί που αναβλύζουν απ’ όπου χάσκει η άβυσσος του πάθους. Χαρτογραφούσα πάντα τα ανθρώπινα ένστικτα χωρίς να μ’ ενδιαφέρει αν αυτός που έχω απέναντί μου είναι γυμνασμένος, αν έχει μεγάλη κοιλιά, αν είναι γεμάτος ρυτίδες, αν το κορμί του το καλύπτουν οι τρίχες, αν το δέρμα του είναι σαν μικρού παιδιού, αν έχει μόριο ή κόλπο... Κανέναν δεν σιχαινόμουν, με κανέναν δεν χρειάστηκε να προσποιηθώ.

Δεν ήμουν πάντα πουτάνα.
Θέλω να πω ότι χρησιμοποιούσα το κορμί μου -αποκλειστικά για να ικανοποιήσω τις δικές μου ορέξεις- πολύ πριν αποφασίσω να το χρίσω μέσο παραγωγής χρήματος. Πολύ πριν καταλάβω ότι η δουλειά και η απόλαυση μπορούν και ΠΡΕΠΕΙ να συνδυάζονται!
Φανταστείτε την ηδονή που ένιωθα όταν μεθυσμένη και εξαντλημένη από τη γλύκα ενός ακόμα οργασμού, παρατηρούσα τα, ολοένα και περισσότερα, χαρτονομίσματα που ξεκουράζονταν πάνω στα σεντόνια, στο κομοδίνο ή στο χαλί. Στα δεκαοχτώ μου αγόρασα το πρώτο μου αυτοκίνητο. Χωρίς γραμμάτια. Άνοιξα την τσάντα μου και άδειασα τα χρήματα πάνω στο τραπέζι του έκπληκτου πωλητή. Μετά από λίγους μήνες αποφάσισα να φύγω. Είχα βαρεθεί το κρύο. «Στην Ελλάδα έχει πάντα ζέστη», μου είχε πει ένας φοιτητής από την Καβάλα. Η ζέστη και το τεράστιο πουλί του με έκαναν να πιστέψω ότι αυτή η χώρα θα ήταν ο παράδεισός μου.

Εδώ, ήμουν από την πρώτη μέρα η πουτάνα από την Ουκρανία. Αυτό έκανε τα πράγματα πιο απλά και ξεκάθαρα. Ήξερα τι ήμουν και τι ζητούσα. Δεν δυσκολεύτηκα. Αγόρασα σπίτι σε καλή περιοχή. Το ένα δωμάτιο το έκανα γκαρνταρόμπα. Σήμερα είναι σχεδόν γεμάτο από πανάκριβα ρούχα και παπούτσια.
Είμαι λάτρης του ωραίου. Δεν μιλάω για τους ανθρώπους. Μιλάω για τα αντικείμενα. Όσο αδιάκριτη είμαι με τους ανθρώπους, τόσο -και περισσότερο- επιλεκτική είμαι με τα άψυχα πράγματα. Καθόλου άψυχα. Για μένα η ψυχή τους βρίσκεται στο στυλ. Στη γοητεία της έμπνευσης του δημιουργού τους. Τις περισσότερες ώρες της ημέρας, όταν δεν πηδιέμαι, τις περνάω ξεφυλλίζοντας περιοδικά μόδας και ντιζάιν απ’ όλο τον κόσμο. Τίποτα δεν μπαίνει μέσα στο σπίτι αν δεν έχει περάσει πρώτα από κάποια σελίδα αυτών των περιοδικών.
Οι υπογραφές είναι το φετίχ μου. Alexander McQueen, Alvar Aalto, Frank Gehry, Balenciaga, Le Corbusier. Όπου κι αν κοιτάξεις θα τις δεις. Ίσως αυτός να είναι (άλλος) ένας λόγος που δεν έχω σκεφτεί ποτέ να κάνω παιδιά. Με πιάνει φρίκη στην ιδέα ότι αυτό το σπίτι θα μπορούσε να βανδαλιστεί από κάποιο αφηνιασμένο πιτσιρίκι που ανακάλυψε ότι οι μαρκαδόροι γράφουν σε οποιαδήποτε επιφάνεια και ότι το φαγητό του μπορεί να δημιουργήσει πρωτότυπες συνθέσεις πάνω στην κατάλευκη Barcelona του Van der Rohe!

Barcelona. Δεν ξέρω αν είναι το κατάλληλο όνομα για μια πολυθρόνα, που έχει μείνει στην ιστορία του σύγχρονου design, αλλά για μένα αποτελεί τον ιερό τόπο του σπιτιού μου. Το Άγιο Δισκοπότηρο της συλλογής μου. Βρίσκεται μόνη της στο κέντρο του καθιστικού. Δεν υπάρχει τίποτα δίπλα της σε απόσταση δύο μέτρων. Οποιοδήποτε αντικείμενο κοντά της θα ήταν μια ιεροσυλία. Σαν να προσπαθούσα να προσθέσω έστω και μία νότα στην Άνοιξη του Vivaldi. Σαν να ζωγράφιζα μια τελεία σε κάποιον πίνακα του Miro!
Το λευκό της δέρμα φαντάζει αμόλυντο. Η απλότητά της αποκαλυπτική. Δύο μεταλλικά τόξα, σαν το ίχνος που αφήνει το τεντωμένο ανθρώπινο κορμί την ώρα της εκστασης, στηρίζουν τα δύο ανεξάρτητα παραλληλόγραμμα μαξιλάρια. Πάνω τους, σε απόλυτη συμμετρία, μικρά δερμάτινα κουμπιά, μετατρέπουν την απαλή επιφάνεια σε μια μονόχρωμη σκακιέρα. Όταν κλείνω τα μάτια και αφήνω τα ακροδάχτυλά μου να χαιδέψουν τις αρμονικές πτυχώσεις, τ’ αυτιά μου πλημμυρίζουν από κρυστάλλινες νότες βγαλμένες από κάποια σύνθεση του Nyman. Ποτέ δεν φοράω ρούχα όταν ξαπλώνω πάνω της. Θα ήμουν εντελώς γυμνή, αν δεν με προκαλούσε τόσο η αντίθεση των μαύρων εσωρούχων πάνω στο λευκό της δέρμα. Η απόλυτη συνάντηση. Το φως και το σκοτάδι. Η φαντασία και η πραγματικότητα. Το δέρμα μου πάνω στο δέρμα της. Το πρώτο ανατρίχιασμα πάνω στην κρύα αγκαλιά της μετατρέπεται γρήγορα σε ένα λιγωμένο βύθισμα, σε μια ονειρική ζάλη. Απορροφά τη θερμοκρασία του κορμιού μου και γινόμαστε ένα. Οι αισθήσεις χάνονται σε αυτήν τη ρευστότητα. Δεν ξέρω αν χαιδεύω εμένα ή αυτή. Δεν έχει σημασία. Το δέρμα μου πάνω στο δέρμα της. Μόνο αυτό μετράει. Η μοναχική έκσταση στην κορύφωσή της!

Μέχρι χθες το βράδυ κανείς, εκτός από μένα, δεν είχε καθήσει πάνω της. Έχουν περάσει αμέτρητοι, άντρες και γυναίκες, από το σπίτι μου. Έχω γαμηθεί μαζί τους σε κάθε γωνιά του. Κάθε δωμάτιο, κάθε τοίχος, κάθε έπιπλο έχει πάνω του τα αποτυπώματα αμέτρητων συνευρέσεων. Πολλές φορές σκέφτομαι ότι αν έριχνα επάνω τους ένα υπέρυθρο φως τότε -όπως στις αστυνομικές ταινίες- θα αποκαλύπτονταν όλες οι αποδείξεις τις νυμφομανίας μου. Παντού εκτός από εκεί. Υπήρξε πάντα το προσωπικό μου άβατο. Το μοναδικό μου καταφύγιο.
Μέχρι χθες το βράδυ, που χτύπησε το κουδούνι της πόρτας μου.
Ήταν η μάνα μου. Είχα να τη δώ από τη μέρα που έφυγα. Έμεινα αποσβολωμένη να την κοιτάζω στο κατώφλι της πόρτας. Μου χαμογέλασε και με πήρε στην αγκαλιά της. Δεν κουνήθηκα. Έμεινα με τα χέρια κρεμασμένα κοιτώντας πίσω της τον σκοτεινό διάδρομο της πολυκατοικίας. Σήκωσα αμήχανα τα χέρια, σε μια αδέξια ανταπόκριση της αγκαλιάς της. Γύρισα το βλέμα μου σ’ αυτήν. Είχα ξεχάσει πόσο όμορφη ήταν. Της έκανα νόημα να περάσει. Χωρίς να καταλάβω το γιατί, την οδήγησα στην πολυθρόνα. Την κοίταξε με περιέργεια. Πλησίασε διστακτικά. Ξέρω ότι ήταν πολύ μοντέρνα για τα γούστα της και σίγουρα αμφισβητούσε τη χρηστικότητά της, όμως δεν ήθελα να καθήσει πουθενά αλλού. Ακούμπησε την τσάντα της στο πάτωμα και με μια ελαφριά κίνηση του ποδιού, την έσπρωξε ακριβώς κάτω από την πολυθρόνα. Κάθισε πάνω της σχεδόν σαν να μην καθόταν. Της χαμογέλασα. Αυτό της έδωσε θάρρος. Στηρίχτηκε στα δυο της χέρια και έσπρωξε τον κορμό της προς τα μέσα, μέχρι που η πλάτη της ακούμπησε την πλάτη της πολυθρόνας. Άφησε έναν αναστεναγμό. Φορούσε ένα λευκό φόρεμα. Έμοιαζε λες και είχε αφομοιωθεί στο δέρμα της πολυθρόνας. Καμία αντίθεση. Λευκό σε λευκό. Καμία διαφωνία. Η απουσία της αντίστιξης με τάραξε. Το μόνο που μπορούσα πλέον να ξεχωρίσω, μέσα από όλη αυτή τη συμφωνία της λευκότητας, ήταν το πρόσωπό της. Τα πανέμορφα μεγάλα μαύρα μάτια της. Μου έλειψες, της είπα, πέρασαν δύο χρόνια. Μου χαμογέλασε ξανά. Πέρασαν πολύ περισσότερα, μου απάντησε.
Την κοίταξα με απορία. Έσκυψε κάτω από την πολυθρόνα και έφερα στα πόδια της την τσάντα της. Την άνοιξε κι έβγαλε από μέσα της κάτι που έμοιαζε με πρόχειρα τυλιγμένο δώρο. Το ακούμπησε μπροστά της στο υποπόδιο τής πολυθρόνας.
Το χαρτί του περιτυλίγματος ήταν σελίδες από το αγαπημένο μου παραμύθι, όταν ήμουν μικρή. Ήταν η ιστορία ενός κοριτσιού, που μια μέρα βούτηξε στη θάλασσα και συνειδητοποίησε ότι μπορούσε και ανέπνεε όπως και τα ψάρια. Από εκείνη τη στιγμή επέλεξε να ζήσει στο βυθό που ήταν τόσο εξωτικός και πολύχρωμος, σε αντίθεση με το μουντό γκρίζο χωριό της. Ήταν τόσο ενθουσιασμένη που μετά από λίγο καιρό ξέχασε την προηγούμενη ζωή της και πίστεψε πως πάντα ανήκε εκεί. Ήταν τόσο ξεχωριστή στο βυθό και αυτό την έκανε ευτυχισμένη. Δεν έμοιαζε με κανένα από τα πλάσματα που συναντούσε. Όλα την κοίταζαν με θαυμασμό και περιέργεια. Όλα ήθελαν να την κάνουν παρέα. Να περάσουν έστω και μερικά λεπτά μαζί της. Να αγγίξουν τα μαλλιά της, τα δάχτυλά της, το δέρμα της. Ήξεραν όμως πως κατά βάθος δεν ανήκε στον δικό τους κόσμο. Μετά από χρόνια ασταμάτητης διασκέδασης, το κορίτσι έπαψε να εισπράττει τον θαυμασμό των άλλων. Αυτό την ενόχλησε και αποφάσισε να εγκαταλείψει τον βυθό και να επιστρέψει στο χωριό της. Δεν μπορούσε να φανταστεί ότι μετά από τόσα χρόνια κανείς δεν θα την αναγνώριζε...
Δεν θα το ανοίξεις; Η φωνή της μάνας μου σταμάτησε απότομα την ονειροπόληση. Άρχισα να ξετυλίγω το χαρτί.
Δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία να σας πω τι ήταν τυλιγμένο μέσα στις σελίδες του παραμυθιού. Ας πούμε ότι ήταν κάτι τόσο ασήμαντο όσο ένα κουτάλι ή ένα στυλό ή ακόμα ένα εισιτήριο λεωφωρείου.

Σήμερα που κάθομαι πάλι μόνη μου στην αγαπημένη μου Barcelona σκέφτομαι ξανά τα λόγια της: Πέρασαν πολύ περισσότερα χρόνια...
Λές;

Το κρύο στον Βορρά δεν έχει τρόπους

2011-07-16T15:55:00.002+03:00

Το κρύο εδώ στον Βορρά δεν έχει τρόπους.
Είναι τραχύ και αφιλόξενο. Η βόλτα στην πόλη αποκτά συνωμοτικό χαρακτήρα. Προχωράς σύριζα στους τοίχους για να αποφύγεις τις κρύες ριπές του αέρα. Στρουθοκαμηλίζεις χώνοντας το κεφάλι μέσα στους γούνινους γιακάδες απ’ το πανωφόρι σου, μπας και του κρυφτείς. Τα μάτια σου ψάχνουν με αγωνία κάποια βιτρίνα με θολωμένα τζάμια, ελπίζοντας στη ζεστασιά και τη θαλπωρή ενός εστιατορίου ή ενός καφέ.

Όπως τούτο δω, που θα στοιχημάτιζες ότι υπάρχει μόνο και μόνο για να αντιστέκεται στην αγένεια του ολλανδικού χειμώνα. Η πρώτη εντύπωση που σου δίνει είναι ότι έκανες λάθος και μπήκες απρόσκλητος σε μια «κλειστή» λέσχη, Άγγλων ευγενών του 19ου αιώνα. Η μυρωδιά από καπνό και πολυκαιρισμένο δέρμα μαρτυρά την αυθεντικότητα του χώρου. Όπου και να γυρίσει το μάτι σου δεν θα μπορέσει να διακρίνει ούτε μερικά εκατοστά γυμνού τοίχου. Παντού ξύλο. Από τα σεπαρέ με τις νεοκλασικές στήλες που «κρατάνε» τα φιμέ τζάμια με τον Αρ Νουβώ διάκοσμο, μέχρι τα ξύλινα επενδεδυμένα τζάκια και την τεράστια βιβλιοθήκη που φτάνει ως το ταβάνι και κουβαλά πάνω της αμέτρητα δερματόδετα βιβλία. Όλα στο χρώμα της σκούρας καρυδιάς, κόντρα στο παγερό λευκό του χιονιού.
Η σάλα είναι ευρύχωρη και οι δερμάτινες Chesterfield πολυθρόνες, σε προκαλούν να χωθείς μέσα τους. Στην κυριολεξία, αφού η πλάτη σε αγκαλιάζει και ξεπερνά κατά πολύ το ύψος του κεφαλιού σου. Το δέρμα, στο χρώμα του μελιού, δίνει ανάσες στο αποπνικτικό του ξύλου.
Παρ’ όλα αυτά, οι θαμώνες του καφέ δεν θυμίζουν σε τίποτα μεσήλικες αριστοκράτες ή έστω αστούς του περασμένου αιώνα. Κυρίως νέοι, αγόρια και κορίτσια που πίνουν καφέ ή μπίρα, μιλώντας δυνατά με ανεβασμένα τα πόδια πάνω στο μαλακό δέρμα των καθισμάτων τους.

Και μέσα σ’ αυτό το πολύχρωμο τσίρκο μια κυρία, ηλικιωμένη, που μοιάζει σαν να την ξέχασε ο χρόνος. Μάλλον, καλύτερα, φαίνεται ότι έχει τσακωθεί μ’ αυτόν. Λες και έριξε άγκυρα πριν πολλά πολλά χρόνια και από τότε αντιστέκεται με νύχια και με δόντια στα μανιασμένα κύματα του χρόνου.
Τα βλέμματα που πέφτουν πάνω της είναι σαρκαστικά. Στα μάτια των περισσοτέρων είναι η «τρελή του χωριού». Δύσκολο να τους αδικήσεις, παρατηρώντας την. Η υπερβολή είναι τόσο επιδεικτική που δεν μπορείς να την αγνοήσεις. Τα στεγνά της χείλια μοιάζουν να υποφέρουν από τις αλλεπάλληλες στρώσεις κόκκινου κραγιόν. Οι ψεύτικες βλεφαρίδες κρέμονται μαραμένες από τα κουρασμένα βλέφαρα. Το τεράστιο γαλάζιο καπέλο με το φτερό παγωνιού και τη θαμπή τυρκουάζ πέτρα στο πλάι, σκιάζει το πρόσωπό της. Τα, κάποτε, ξανθά μαλλιά της, μοιάζουν με σκόρπιες αχυρένιες τούφες που, χωρίς την αρωγή του καπέλου, θα αδυνατούσαν να καλύψουν το δέρμα του κρανίου της.
Κι όμως, η στάση της δείχνει μια γυναίκα υπερήφανη, στα μάτια της εξακολουθεί να φέγγει η σπίθα της χαμένης νιότης της. Κάθεται σταυροπόδι με όλη τη σημειολογία μιας Κυρίας. Απολαμβάνει τον καφέ προσέχοντας να μη λερώσει την κατακίτρινη απογευματινή τουαλέτα της, που μάλλον, το κατάστημα απ’ όπου την αγόρασε έχει κλείσει απ’ τον Μεσοπόλεμο.
Παρ’ όλη τη φασαρία του χώρου, νιώθω ότι «ακούω» τη σκέψη της.

Όλο και λιγότερο γούστο, όλο και περισσότερος θόρυβος , όλο και περισσότερη αναίδεια. Αναίδεια απέναντι στο κάλλος και στο στυλ που δίνει νόημα στη ζωή. Τα ζώα! Αυτά δεν έχουν γούστο! Τα ζώα δεν ζουν με στυλ! Κατακτήσαμε το ωραίο για τι; Για να ξαναγίνουμε ζώα; Κοίτα τους πως κάθονται πάνω στο μαλακό δέρμα. Μα τι λέω, δεν κάθονται. Το καβαλάνε με αλαζονεία λες και θέλουν να τιθασεύσουν τη γοητεία του. Τα ρούχα τους δεν είναι τίποτε άλλο από χρηστικά αντικείμενα. Σκεπάζουν τη γύμνια του κορμιού τους αλλά όχι και την ένδεια της αισθητικής τους.
Ξαναγίναμε ζώα! Η ξιπασιά της κατανάλωσης. Η ασέβεια της ασυδοσίας που ονομάζουν ελευθερία. Η ελαφρότητα της ύπαρξης, η αναίδεια απέναντι στον θάνατο.
Ο θάνατος... ναι, αυτός κρατάει ακόμα μια δόση γοητείας. Τη γοητεία ενός σοβαρού καλοντυμένου άντρα. Ο θάνατος είναι κομψός και ευγενικός. Άλλωστε το τέλος μιας ζωής είναι αρκετά σοβαρό γεγονός για να το χειρίζεται ένας άξεστος. Το τελευταίο καταφύγιο της κυνηγημένης κομψότητας, το έσχατο σύνορο της σοβαρότητας...

Χωρίς να χαλάσει καθόλου τη στάση της, άνοιξε την τσάντα και έβγαλε από μέσα το κραγιόν. Πήρε τη μικρή χαρτοπετσέτα, κάτω από το ποτήρι του καφέ και άρχισε να γράφει κάτι πάνω της. Την παραμέρισε και σήκωσε το βλέμμα να βρει το γκαρσόν. Το πρόσωπό της είχε μια απόκοσμη ηρεμία. Άφησε τα χρήματα πάνω στο τραπέζι και σηκώθηκε. Τα βλέμματα, τα γελάκια και τα ψιθυριστά σχόλια δεν την άγγιζαν. Ήταν σαν όλα να συνέβαιναν σε μια άλλη διάσταση. Έφτασε στη πόρτα. Ο σερβιτόρος έτρεξε να της την ανοίξει. Πρόλαβα και είδα ένα ανέλπιστο χαμόγελο στα χείλη της.
Η χαρτοπετσέτα βρισκόταν ακόμα πάνω στο τραπεζάκι. Δεν αντιστάθηκα στην περιέργειά μου. Την πήρα στα χέρια μου και τη διάβασα: Η ύστατη απώλεια, το τελευταίο καταφύγιο...

Έξω από το καφέ ακούστηκαν φωνές. Βγήκα τρέχοντας. Ο σερβιτόρος στεκόταν παγωμένος και τα μάτια του ήταν δακρυσμένα. Το γαλάζιο καπέλο ήταν πεταμένο στην άκρη του πεζοδρομίου. Κοίταξα στο δρόμο. Μπροστά από ένα ολοκαίνουργιο αυτοκίνητο, βρισκόταν εκείνη ξαπλωμένη. Η κατακίτρινη απογευματινή τουαλέτα της άρχισε να ποτίζει από ένα βαθυκόκκινο χρώμα. Το κεφάλι της ήταν γυμνό και τα, κάποτε, ξανθά λιγοστά μαλλιά της δεν έφταναν να το καλύψουν. Σήκωσα το καπέλο και προσπάθησα να κρύψω τη γύμνια του κρανίου της.
Ο οδηγός του αυτοκινήτου προσπαθούσε να εξηγήσει στον κόσμο που είχε σχηματίσει έναν αδιάκριτο κύκλο γύρω της. Έπεσε πάνω μου σαν τυφλή! Δεν πρόλαβα ν΄αντιδράσω.
Ο σερβιτόρος παρέμενε ακίνητος έξω από την πόρτα του καφέ και κοίταζε τον δρόμο. Είχε μια ανέκφραστη σοβαρότητα στο πρόσωπό του. Μου ήρθαν στο νου τα λόγια του Μονταίνιου: Ο ανείπωτος πόνος είναι και ανέκφραστος.
Ένας κομψός πόνος, σκέφτηκα.

Μια παγωμένη ριπή του αέρα, άρπαξε το φτερό παγωνιού και το πέταξε στο λασπωμένο χιόνι.
Το κρύο εδώ στον Βορρά δεν έχει τρόπους...

Χθες βράδυ αυτοκτονήσαμε

2011-07-15T21:57:00.002+03:00

Την ώρα που κατέβαινα τις κυλιόμενες σκάλες του Μετρό, συνειδητοποίησα ότι ο συρμός μόλις είχε σταματήσει στην αποβάθρα. Είχα ήδη αργήσει. Δύο δύο τα σκαλιά, μεγάλοι δρασκελισμοί, ένα τελευταίο άλμα προς την πόρτα που έκλεινε και μια εντυπωσιακή στροφή στον αέρα, ώστε το σώμα μου να έρθει κάθετα με τις σχεδόν κλειστές πόρτες, ήταν αρκετά για να μπορέσω να βρεθώ μέσα στο βαγόνι. Δεν είχε πολύ κόσμο. Στάθηκα ως συνήθως, μπροστά στην πόρτα. Δεν μ’ αρέσει να γίνομαι αδιάκριτος και μέσα από το καθρέφτισμά της, μπορώ να περιεργάζομαι όλους όσους στέκονται τριγύρω μου. Αυτή τη φορά ήταν μόνο ένα ζευγάρι τουρίστες.
Η προσοχή μου έπεσε πάνω στον άντρα. Το ντύσιμό του τράβηξε την προσοχή μου. Αθλητικά παπούτσια, μπλε φόρμα γυμναστικής, πορτοκαλί καλοκαιρινό σακάκι και ένα λευκό καπέλο Παναμά με μαύρη κορδέλα. Κάτω από άλλες συνθήκες ένα τέτοιο καπέλο θα φανέρωνε μια τάση πλουτισμού και αριστοκρατίας, στην προκειμένη όμως περίπτωση πρόδιδε το φαιδρό γούστο του κατόχου του. Η κοπέλα που τον συντρόφευε έκανε φιλότιμες προσπάθειες να ξεφύγει από τα στυλιστικά ατοπήματα του συνταξιδιώτη της. Αν δεν συμπλήρωνε το καλόγουστο σπορ ντυσιμό της, με αυτές τις ροζ σαγιονάρες, θα έβαζα στοίχημα ότι είχαν μόλις συναντηθεί τυχαία και ότι απλά η κοινή καταγωγή τους, τούς έδωσε την ευκαιρία για μια ολιγόλεπτη συνομιλία. Όμως, αυτή η μικρή ροζ λεπτομέρεια μαρτυρούσε ότι αυτοί οι δύο γνωρίζονται αρκετά περισσότερο απ’ όσο διαρκεί μια υπόγεια διαδρομή για το αεροδρόμιο Άλλωστε ήταν κι ο τρόπος που κοιτάζονταν. Μόνο δύο άνθρωποι που ξέρουν καλά ο ένας τον άλλον έχουν αυτή την οικειότητα στα μάτια τους.
Άρχισα να τους παρατηρώ με μεγαλύτερη προσοχή. Να προσπαθώ ν’ ακούσω τι λένε. «Έπιασα» κάποιες σκόρπιες λέξεις: «ayer, Maria, viaje…» κάποια στιγμή μου φάνηκε ότι άκουσα και τη λέξη lluvia. Βροχή. Ίσως η χώρα τους να ήταν η Βενεζουέλα και τώρα που πλησίαζε η ώρα της επιστροφής να σκέφτονταν ότι τους περίμενε μια ακόμη, ανυπόφορα υγρή περίοδος των μουσώνων. Με αυτές τις ξαφνικές και αδιανόητα τοπικές καταιγίδες που αναγκάζουν τις μανάδες να στέλνουν τα παιδιά τους, τη μία στιγμή στις μπροστινές αυλές και την άλλη στις πίσω, προκειμένου να μην βραχούν! Αυτό το παιχνίδι των (όχι και τόσο) αυθαίρετων συμπερασμάτων και υποθέσεων, για όλες αυτές τις φυσιογνωμίες που συναντώ κατά τη διάρκεια της καθημερινής μου διαδρομής για το γραφείο, πάντα με ενθουσίαζε.
Η εικόνα τους χάθηκε απότομα καθώς μπροστά μου εμφανίστηκε ο επόμενος σταθμός. Ασυναίσθητα, γύρισα το βλέμμα μου προς αυτούς. Τώρα που δεν μεσολαβούσε η θολή αντανάκλασή τους κατάφερα να δω καθαρά τα πρόσωπά τους. Τα μάτια της κοπέλας με αιχμαλώτισαν. Δυο υπέροχα αμυγδαλωτά μαύρα μάτια που τα στεφάνωναν εντυπωσιακά μεγάλες βλεφαρίδες. Ήμουν σίγουρος πια. Αυτή η ομορφιά ήταν οπωσδήποτε νοτιοαμερικάνικη, δεν υπήρχε αμφιβολία. Μέσα στα επόμενα λεπτά θα αποδεικνυόταν, με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο, το πόσο λάθος έκανα, αλλά αυτό δεν θα είχε καμία σημασία.
Το ζευγάρι συνέχιζε την κουβέντα τους, χωρίς να μου δίνει την παραμικρή σημασία. Άρχισα πάλι να προσπαθώ να «πιάσω» τα λόγια τους. Ξανά σκόρπιες λέξεις: «etreum al, acisum» Δεν έβγαζα νόημα. Αυτά σίγουρα δεν ήταν ισπανικά! Η αλήθεια είναι ότι δεν μου θύμιζαν καμία γνωστή γλώσσα. Δεν μπορεί να έπεσα τόσο έξω! Ήμουν σίγουρος γι αυτό που είχα ακούσει, μόλις πριν μερικές στιγμές. Το τρένο ξεκίνησε πάλι κι εγώ στράφηκα για άλλη μια φορά προς την πόρτα. Τα είδωλά τους ήταν εκεί ακριβώς που τα είχα αφήσει. Προσπάθησα ν’ ακούσω: «la casa, ayer, anaranjado». Ισπανικά! Τα μάτια μου γούρλωσαν! Γύρισα απότομα το κεφάλι: «oidicius le!» Για μια στιγμή το βλέμα του τύπου έπεσε πάνω μου. Μου χαμογέλασε και γύρισε στη φίλη του. Συνέχισα να τους κοιτάζω γεμάτος έκπληξη. Η κοπέλα γύρισε προς το μέρος μου.
«aloh! yos airam.”
Ανάθεμα! Δεν μπορούσα να καταλάβω ούτε μία λέξη. Μου χαμογέλασαν και οι δύο και μου έκαναν νόημα να γυρίσω και να κοιτάξω πάλι μέσα από το τζάμι. Δίστασα για μια στιγμή αλλά τελικά υπάκουσα.
Τότε αυτή μου ξαναμίλησε:
-Hola! Soy Maria - Γεια σου είμαι η Μαρία-
Κόντεψα να χάσω το μυαλό μου!
-Φαντάζομαι ότι καταλαβαίνεις ισπανικά, αλλιώς δεν θα μας κοίταζες τόσο επίμονα και με τέτοια απορία. Ξέρω είναι δύσκολο να το πιστέψεις αλλά αυτά που λέμε μπορείς να τα καταλάβεις μόνο αν τ’ ακούς «μέσα» από το είδωλό μας.
Έγνεψα ότι τώρα, ναι, καταλαβαίνω αυτά που ακούω.

Προσπαθούσα να σκεφτώ λογικά και να συνειδητοποιήσω αυτό που ζούσα. Όλοι ξέρουμε ότι το είδωλο μας στον καθρέφτη είναι αντεστραμμένο. Όμως αυτό; Οι λέξεις; Οι ήχοι; Η γλώσσα; Πως μπορεί να υπάρξει το είδωλο ενός ήχου; Θυμήθηκα τη σήμανση στο μπροστινό μέρος των ασθενοφόρων. Η λέξη «ΑΣΘΕΝΟΦΟΡΟ» γραμμένη έτσι ώστε στον καθρέφτη του προπορευόμενου αυτοκινήτου να εμφανίζονται τα γράμματα με τη σωστή σειρά. Είναι δυνατόν οι φθόγγοι που βγάζουν τα στόματά τους να μπαίνουν στη σωστή σειρά και να βγαίνει νόημα μόνο μέσα απ’ το καθρέφτισμά τους, όπως ακριβώς με τα γράμματα του ασθενοφόρου;
Λες και διάβασαν τις σκέψεις μου, μου έγνεψαν και οι δύο καταφατικά. Τα μάτια της κοπέλας έλαμπαν. Βιαζόταν να μου εξηγήσει αυτό που στο μυαλό μου φάνταζε αδιανόητο.

- Χθες βράδυ αυτοκτονήσαμε. Σε ένα πορτοκαλί δωμάτιο ενός φτηνού ξενοδοχείου. Λίγες ώρες αφότου είχαμε φτάσει στην Αθήνα. Δεν είχαμε ξανάρθει. Ρωτήσαμε να μας πουν σε ποια στάση είναι το κέντρο της πόλης. Κατεβήκαμε και μπήκαμε στο πρώτο ξενοδοχείο που βρήκαμε μπροστά μας. Ήταν σκοτεινό και βρώμικο αλλά δεν μας ένοιαζε. Δεν θα μέναμε, καν, ολόκληρο το βράδυ. Θα αυτοκτονούσαμε και θα φεύγαμε. Θα παίρναμε ξανά το μετρό για το αεροδρόμιο. Θα φτάναμε ξημερώματα στη Valencia. Θα μπαίναμε εξαντλημένοι στο σπίτι και θα βάζαμε τα κλάματα. Θα ήμασταν ακόμα σοκαρισμένοι από τη βιαιότητα του τσακωμού μας. Θα αφήναμε απλά και ασήμαντα πράγματα να διαβρώσουν την αγάπη μας. Θα καταλήγαμε να ερωτευτούμε. Θα συναντιόμασταν για πρώτη φορά κάτω από ένα υπόστεγο, στη μέση μιας καταιγίδας. Θα γυρνούσαμε στις δουλειές μας και θα αγνοούσαμε ο ένας την ύπαρξη του άλλου...
Έμεινα ακίνητος να τους κοιτάω μέσα από το τζάμι.
-Μα δεν καταλαβαίνεις; Οι έρωτες πεθαίνουν και όλοι συμβιβάζονται μ’ αυτό! Όλοι! Δέχονται καρτερικά το θάνατό τους. Σίγουρα πονάνε. Για λίγο όμως. Έπειτα συνεχίζουν. Όπως αν πέθαινε ο σκύλος τους. Και ύστερα ψάχνουν για ένα καινούριο κουτάβι ν’ αγαπήσουν.
Όχι εμείς! Εμείς θ’ αυτοκτονούσαμε σε μια ξένη χώρα, σε μια άγνωστη πόλη, μακριά από κάθε τι οικείο που θα εμπόδιζε την εθελούσια έξοδο από τη ζωή. Θ’ αυτοκτονούσαμε μπροστά από έναν καθρέφτη. Θ’ αφήναμε τα αντεστραμμένα μας είδωλα να συνεχίσουν ό,τι εμείς, μόλις, είχαμε ολοκληρώσει. Την ώρα που θα πέφταμε άψυχοι στη βρώμικη μοκέτα, τα είδωλά μας θα έμεναν στη θέση τους. Θα ξεκινούσαν μια αντίστροφη πορεία, όχι προς την κορύφωση αλλά προς την άγνοια.
Θα χωρίζαμε ακριβώς τη στιγμή πριν γνωριστούμε!
Τα βήματά μας -πλέον- διανύουν την αντίστροφη ζωή μας. Το είδωλό της. Από τα δεξιά προς τ’ αριστερά. Από το τέλος στην αρχή κι έπειτα στο τίποτα...

Το μυαλό μου είχε μουδιάσει. Τους ζήτησα να μην μιλήσουν για λίγο. Ήθελα να γυρίσω και να τους κοιτάξω κατάματα και όχι μέσα από ένα βρώμικο τζάμι. Δεν μιλούσαν. Με κοιτούσαν κι αυτοί με ένα ήρεμο και μελαγχολικό χαμόγελο. Άνοιξα το στόμα μου να πω κάτι, αλλά αμέσως το μετάνιωσα. Έστρεψα για άλλη μια φορά το βλέμα μου στην πόρτα. Η διαδρομή μου έφτανε στο τέλος της. Λίγο πριν ανοίξουν οι πόρτες τους κοίταξα για τελευταία φορά. Τα πρόσωπά τους χάθηκαν και στη θέση τους τώρα έβλεπα τη φωτεινή ταμπέλα με τη λέξη έξοδος. Προχώρησα χωρίς να κοιτάξω πίσω. Βγήκα στην επιφάνεια της γης και στον καυτό ήλιο. Τα μάτια μου μισόκλεισαν για να προσαρμοστούν στην εκτυφλωτική πραγματικότητα Κάθισα σε ένα παγκάκι. Στον απέναντι τοίχο τράβηξε την προσοχή μου ένα τσιτάτο γραμμένο με μαύρο σπρέι:

Η απώλεια ενός έρωτα είναι λιγότερο δυσβάσταχτη όταν δεν έχεις προλάβει να τον γνωρίσεις!

Μαριονέτες

2011-02-08T11:07:00.008+02:00

Παράθυρο για μειώσεις στους μισθούς του ιδιωτικού τομέα άνοιξε ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου, μιλώντας χθες στη ΝΕΤ. «Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά του, και μέρος αυτής περνάει και μέσω του κόστους εργασίας», δήλωσε χαρακτηριστικά. (http://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=247698)

Έχω αρχίσει και μπερδεύομαι...
O ίδιος Παπακωνσταντίνου, ο ίδιος υπουργός, της ίδιας κυβέρνησης δήλωνε στις 19 Μαΐου 2010, ότι μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα είναι αχρείαστες. (http://www.taxheaven.gr/news/news/view/id/5929)
Συντονισμένα, την ίδια μέρα ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης, Πεταλωτής, σχετικά με τη μείωση των μισθών στον Ι.Τ. δήλωνε ότι: "η μείωση των μισθών δεν είναι από τους σημαντικούς παράγοντες που αυξάνουν την παραγωγικότητα" και συνεχίζει: «Ήταν επιλογή μας να μην μειωθούν οι μισθοί και αυτό φάνηκε» (http://www.theinsider.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=3845%3Ait-is-designed-to-reduce-private-sector&catid=1%3Apolitics&Itemid=27).

Ένα μήνα περίπου πριν (Μάρτιος 2010) ο υπουργός εργασίας, Ανδρέας Λοβέρδος απέκλειε την περικοπή επιδομάτων στον Ι.Τ. λέγοντας πως: «Ουδέποτε ετέθη, αλλά ούτε και τίθεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θέμα να επιβληθεί επέκταση της περικοπής των επιδομάτων στον ιδιωτικό τομέα» (http://tvxs.gr/news/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/%CE%BB%CE%BF%CE%B2%CE%AD%CF%81%CE%B4%CE%BF%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B5%CE%B9-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CE%B4%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CE%B1).

Ακριβώς την ίδια εποχή (Μάιος, 2010) το ΔΝΤ έπεφτε σε "αντιφάσεις": Ο Στρος δήλωνε στο τηλεοπτικό δίκτυο Euronews, πως «η ανάπτυξη είναι ένα ερώτημα-κλειδί. Γιατί η Ελλάδα αντιμετωπίζει τόση δυσκολία για να μπει σε τροχιά ανάπτυξης; Διότι έχει πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Για το λόγο αυτό πρέπει να μειωθούν οι μισθοί, κάτι το οποίο είναι οδυνηρό, αλλά απολύτως αναγκαίο. Είναι ο μοναδικός τρόπος να πουλήσει αυτά που παράγει, όταν οι άλλες χώρες έχουν χαμηλότερες τιμές» ενώ αμέσως μετά η διευθύντρια Εξωτερικών Σχέσεων του Ταμείου, Καρολαϊν Άτκινσον διέψευδε και έλεγε πως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν θα ζητήσει μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα της Ελλάδας. (http://www.tvxs.gr/news/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/%CE%B4%CE%BD%CF%84-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%B6%CE%B7%CF%84%CE%AC%CE%BC%CE%B5-%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%BC%CE%B9%CF%83%CE%B8%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CE%B1).

Μετά από μερικούς μήνες (Δεκέμβριος, 2010) ο εκπρόσωπος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ελλάδα, Πόλ Τόμσεν είπε κατηγορηματικά: «δεν ζητήσαμε μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα. Το συζητήσαμε εκτενώς με την κυβέρνηση, αλλά συμφωνήσαμε ότι σε συνθήκες ύφεσης και πληθωρισμού δεν υπάρχει τέτοια ανάγκη». (http://www.tvxs.gr/news/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/%CF%80%CE%BF%CE%BB-%CF%84%CF%8C%CE%BC%CF%83%CE%B5%CE%BD-%C2%AB%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%B6%CE%B7%CF%84%CE%AE%CF%83%CE%B1%CE%BC%CE%B5-%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%BC%CE%B9%CF%83%CE%B8%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CE%B1%C2%BB) και εδώ (http://news-gr.com/2010/12/09/p-thomsen-“-δεν-συστήσαμε-μειώσεις-μισθών-στο/)

Και αναρωτιέμαι μετά απ' όλα αυτά, πώς του ήρθε του Παπακωνσταντίνου να κάνει λόγω για περικοπές στους μισθούς (Ι.Τ.) και να τους συνδέει με την παραγωγικότητα;
Μα γιατί "κάποιος" τον πιέζει:
Έντονες πιέσεις ασκεί η τρόικα (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ) για άμεση μείωση των μισθών στον ιδιωτικό τομέα (http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=381689&ct=3&dt=01%2F02%2F2011)
Ασφυκτικό πρέσινγκ για τη μείωση των μισθών μέσα από τις επιχειρησιακές συμβάσεις (http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11379&subid=2&pubid=52922992)

Είναι λοιπόν σαφές ότι η καλή μας κυβέρνηση απροκάλυπτα και χωρίς ντροπή έχει αδιαμαρτύρητα αναλάβει χρέη μαριονέτας. Ναι, ναι ξέρω, είναι για το καλό μας όπως λέει και ο ΓΑΠ και δακρύζει.
Και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να περάσεις σκληρά αντικοινωνικά μέτρα;
Κάπως έτσι το περιγράφει ο Τσόμσκυ:

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΔΙΑΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Για να γίνουν αποδεκτά τα διάφορα απαράδεκτα μέτρα, αρκεί η σταδιακή εφαρμογή τους, λίγο λίγο, επί συναπτά έτη. Κατά αυτόν τον τρόπο επιβλήθηκαν τις δεκαετίες του ΄80 και ΄90 οι δραστικά νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες (νεοφιλελευθερισμός): ανύπαρκτο κράτος, ιδιωτικοποιήσεις, ανασφάλεια, ελαστικότητα, μαζική ανεργία, μισθοί που δεν εξασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα, τόσες αλλαγές που θα είχαν προκαλέσει επανάσταση αν είχαν εφαρμοστεί μονομιάς.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΒΟΛΗΣ
Ένας άλλος τρόπος για να γίνει αποδεκτή μια αντιλαϊκή απόφαση είναι να την παρουσιάσουν ως «επώδυνη και αναγκαία», εξασφαλίζοντας τη συγκατάβαση του λαού τη δεδομένη χρονική στιγμή και εφαρμόζοντάς τη στο μέλλον. Είναι πιο εύκολο να γίνει αποδεκτή μια μελλοντική θυσία απ' ό,τι μία άμεση. Κατά πρώτον επειδή η προσπάθεια δεν καταβάλλεται άμεσα και κατά δεύτερον επειδή το κοινό, η μάζα, πάντα έχει την τάση να ελπίζει αφελώς ότι «τα πράγματα θα φτιάξουν στο μέλλον» και ότι οι απαιτούμενες θυσίες θα αποφευχθούν. Αυτό δίνει περισσότερο χρόνο στο κοινό να συνηθίσει στην ιδέα των αλλαγών και να τις αποδεχτεί με παραίτηση όταν φτάσει το πλήρωμα του χρόνου.
http://www.facebook.com/note.php?note_id=10150117899239047

Περαστικά μας...

Πότε θα μας πετάξουν απ' το παράθυρο;

2011-01-25T23:48:00.004+02:00

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ
Ακούω ολοένα και πιο συχνά από «ψύχραιμους» και «προοδευτικούς» ανθρώπους, όταν καλούνται να σχολιάσουν το μεταναστευτικό πρόβλημα, να αγανακτούν με τους ξένους που ήρθαν στο «σπίτι» τους (!!) και να αναρωτιούνται «ποιος τους κάλεσε;»
Εγώ θα άλλαζα το ερώτημα και από “ποιος τους κάλεσε” θα το έκανα “γιατί ξεσπιτώνονται και έρχονται σε μας;” ή ακόμα καλύτερα “ποιος φταίει που κάποιοι ρισκάρουν τη ζωή τους και την αξιοπρέπειά τους για να έρθουν στη χώρα μας και όχι μόνο;” Γιατί τους τη “βάρεσε” και αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τη γη που γεννήθηκαν για να έρθουν να εγκλωβιστούν σε μια χώρα υπό διάλυση; Πόσο μαζόχες είναι που επιμένουν να ζουν σαν τα ζώα αντί να γυρίσουν πίσω στα σπίτια τους;

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Συνηθίζεται να λέγεται ότι την ιστορία τη «γράφουν» οι νικητές. Αν και επί της ουσίας δεν θα διαφωνήσω, θα έλεγα ότι την ιστορία τη «γράφουν» οι ισχυροί. Η ισχύς αποτελεί το μελάνι της ιστορικής αφήγησης. Αν το δεχτούμε αυτό (και καλά θα κάνουμε να το δεχτούμε), τότε τα ερωτήματα προκύπτουν αναπόφευκτα: Τι γίνεται με τους «άλλους»; Με αυτούς που η ισχύς τους δεν ήταν αρκετή ώστε να γίνουν διαμορφωτές της ιστορικής εξέλιξης; Με ποιους όρους συμμετέχουν στη διαμόρφωση της ιστορικής πραγματικότητας; Ποιες είναι οι συνέπειες της εξουσίας που ασκεί επάνω τους το εδραιωμένο (δια της ισχύς) ιστορικό παράδειγμα;
Το ερώτημα γίνεται ιδιαίτερα κρίσιμο όταν αυτοί οι “άλλοι” αποτελούν το 85% του πληθυσμού που ζει σε αυτόν τον πλανήτη και τα φέρνει βόλτα με το 16% του παγκόσμιου εισοδήματος. Και για να το γυρίσω και ανάποδα, οι “ισχυροί” (sic) αυτού του πλανήτη, ίσα που φτάνουν το15% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά την ψιλοπαλεύουν σπαταλώντας το 84% του πλούτου που παράγεται παγκοσμίως!!!
Ας αφήσουμε τους αριθμούς (το internet μπορεί να βοηθήσει όσους θέλουν να τους διασταυρώσουν και να τους τσεκάρουν) και ας δούμε λίγο την ιστορία.
Από τα τέλη του 15ου αιώνα, η Ευρώπη έβαλε μπροστά για τη δημιουργία αυτού που σήμερα ονομάζουμε Δύση, Δυτικός Πολιτισμός, Δυτική Οικονομία, Καπιταλισμός κλπ κλπ.
Αφού γάμησε τον πολιτισμό και εξολόθρευσε τους γηγενείς πληθυσμούς μιας ολόκληρης ηπείρου (Αμερική), άρχισε να απλώνει τα ματωμένα χεράκια της σε Ασία, Ινδία και βέβαια Αφρική. Όλος αυτός ο ιμπεριαλιστικός βιασμός οδήγησε τις ευρωπαϊκές δυνάμεις (συμπεριλαμβανομένων αργότερα και των Ηνωμένων Πολιτειών) να ελέγχουν το 84,4% της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη.
Ο σκοπός ήταν ένας: ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΕΡΔΟΣ (αφήστε τις μαλακίες περί εκπολιτισμού και χριστιανικής φώτισης, αυτά είναι για τα κακόμοιρα τα παιδάκια στο σχολείο). Το σχέδιο ήταν απλό: Εμπορική εκμετάλευση (μερκαντιλισμός), ιδιοποίηση των οικονομικών πόρων των αποικιών, ασφυκτικοί δεσμοί εξάρτησης μεταξύ Μητρόπολης – Αποικίας. Από τη μία, οι “άλλοι” παρείχαν φθηνές πρώτες ύλες και εργατικά χέρια και από την άλλη, μετατρέπονταν σε αποκλειστικές αγορές των ευρωπαϊκών προϊόντων. Όλα τα σημερινά καθώς πρέπει και δημοκρατικά κράτη (Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο, Ιταλία) συμμετείχαν στο ιμπεριαλιστικό πάρτυ. Μάλιστα για να έχουν τα χεράκια τους καθαρά, τη βρώμικη δουλειά την ανέλαβαν επίσημα (με την εκχώρηση προνομίων από τα δυτικά κράτη) μετοχικές εμπορικές εταιρείες. Βλέπετε, μπορεί ο καλός θεός να μας έκανε έξυπνους εδώ στην Ευρώπη αλλά στους “άλλους” έδωσε ασήμι, χρυσό, διαμάντια, πετρέλαιο κ.α.
Γίναμε οι νταβάδες του πλανήτη. Εμείς το “κέντρο” και οι “άλλοι” η περιφέρεια (δικό μας είναι το σύστημα, όπως θελουμε το φτιάχνουμε). Εμείς οι ανεπτυγμένοι οι “άλλοι” οι υπανάπτυκτοι. Εμείς ο “πρώτος” και οι “άλλοι” ο τρίτος κόσμος.
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η Δύση έδειξε το ανθρώπινό της πρόσωπο και έληξε την ιμπεριαλιστική πολιτική της. Μην ανησυχείτε, δεν τρελάθηκε ο καπιταλισμός και αποφάσισε να αυτοκτονήσει, απλά άλλαξε τακτική. Το έγκλημα ήταν ήδη τέλεια οργανωμένο. Η εξάρτηση παρέμεινε και η εκμετάλευση αν και έμμεση εντάθηκε. Στο μετα-αποικιακό τοπίο δημιουργήθηκαν παρά φύση εθνικά κρατίδια, πολιτικά αδύναμα και εθνοτικά ανομοιογενή που αναπόφευκτα ταράζονταν και ταράζονται από ταραχές και εμφύλιες συρράξεις. Οι πολυεθνικές εταιρίες –σήμα κατατεθέν του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος- επενδύουν με επαχθείς οικονομικούς και κοινωνικούς όρους. Τα δυτικά κράτη δεσμέυουν την ανεξαρτησία των “υπανάπτυκτων” κρατών μέσω ασύμμετρων εμπορικών σχέσεων και δανεισμών.
Πλέον, τα αγαθά τα οποία υπερκαταναλώνουμε χωρίς σκέψη, παράγονται στην “περιφέρεια” από παιδιά και ενήλικους κάτω από απάνθρωπες συνθήκες και με ελάχιστο οικονομικό κόστος.
Και, βέβαια, όπου δεν τα καταφέρνουμε με το “καλό” υπάρχουν οι πόλεμοι (στους οποίους, φυσικά, εμείς δεν συμμετέχουμε) και η υποστήριξη τρελών δικτατορίσκων, που συντηρούν ή επαναφέρουν το παιχνίδι στα μέτρα μας.
Ένα παιχνίδι που αφήνει τη συντριπτική πλειοψηφία του πλανήτη να αιμορραγεί. Ένα παιχνίδι που αφήνει ανθρώπους να αλληλοσκοτώνονται προκειμένου να βρίσκουν αγορές οι στρατιωτικές βιομηχανίες της Δύσης. Ένα παιχνίδι που αφήνει παιδάκια να πεθαίνουν από την πείνα, όχι γιατί δεν υπάρχουν τα τρόφιμα και τα αγαθά, αλλά γιατί αυτά είναι συσσωρευμένα πίσω από τα τείχη που ολοένα και αυξάνονται και “προστατεύουν” εμάς τους “ανεπτυγμένους”. Ένα παιχνίδι που ορίζει το επίπεδο του βιοτικού μας επιπέδου σε σχέση με την εξαθλίωση και την εκμετάλευση των “άλλων”.

ΚΑΙ ΟΜΩΣ:
Όταν όλοι αυτοί που εμείς έχουμε καταδικάσει σε μια άθλια και αφόρητη ζωή, τολμήσουν να χτυπήσουν την “πόρτα” μας στην προσπάθειά τους για μια καλύτερη ζωή, με αδιανόητο θράσος ρωτάμε “ποιος σας κάλεσε”!!!!

Κι εγώ με τη σειρά μου αναρωτιέμαι: πόσο καιρός μας μένει μέχρι να σπάσουν την πόρτα και μας πετάξουν απ’ το παράθυρο;

Μικρόκοσμοι και κρίσιμη μάζα

2010-12-06T22:39:00.002+02:00

Απόψε βρέθηκα στο κέντρο της Αθήνας. Η συνείδησή μου, ήταν αυτή που με «υποχρέωσε». Η προσωπική οπτική γωνία μέσα από την οποία παρακολουθώ και επεξεργάζομαι την πραγματικότητα μού έδωσε τις συντεταγμένες: Πλατεία Συντάγματος – Διαδήλωση – Διαμαρτυρία – Διεκδίκηση – Αγανάκτηση. Μέρες τώρα, η αποψινή βραδιά μονοπωλούσε τη συζήτηση με φίλους. Προφανώς οι προσωπικές μας οπτικές γωνίες συγκλίνουν. Σχεδόν ταυτίζονται.

Αυτό με έκανε (για άλλη μια φορά) να πιστέψω πως ο κόσμος είναι όπως τον βλέπω εγώ. Ότι τα γεγονότα είναι αυτονόητα και η πραγματικότητα μονοσήμαντη. Ότι οι συνειδήσεις, της κοινωνίας μέσα στην οποία ζω, έχουν εκτιμήσει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο τα γεγονότα και αναπόφευκτα είναι «καταδικασμένες» να πράξουν τα δέοντα.

Τα νομοτελειακά συμπεράσματα της νοημοσύνης μου διαψεύστηκαν (για άλλη μια φορά).

Θύμωσα. Θύμωσα ακόμα περισσότερο όταν είδα στην πλατεία, εν μέσω δακρυγόνων, κρότων και ανοιγμένων κεφαλιών μια ομάδα ποδηλατών -σαν ζόμπι- να μαζεύονται σιγά-σιγά για να κάνουν την καθιερωμένη τους βόλτα – πορεία στους δρόμους της Αθήνας.

Δεν μπορεί, φώναξα! Σε ποιο παράλληλο σύμπαν ζουν αυτοί οι άνθρωποι; Δεν ακούν; Δεν βλέπουν; Δεν νιώθουν;

Ζουν αυτιστικά στον μικρόκοσμό τους, ξαναφώναξα!

Και τότε το συνειδητοποίησα! Κι εγώ ο ίδιος ζω σε έναν μικρόκοσμο! Στο δικό μου μικρόσκοσμο. Και είναι –τελικά- πολύ λίγοι αυτοί που τον συμμερίζονται.

-Αν το πιστεύεις αυτό, καήκαμε!

Μου είπε ενοχλημένος ο Τάσος.

Κι όμως έτσι είναι. Απόψε το βράδυ εγώ ζούσα στον μικρόσκοσμό μου, που είχε πολλούς μπάτσους, ακόμα περισσότερους χαφιέδες ασφαλίτες, δακρυγόνα και ανεκπλήρωτες προσδοκίες για κοινωνικά αντανακλαστικά που δεν λειτούργησαν (για άλλη μια φορά) ενώ, η συντριπτική πλειοψηφία αυτής της πόλης ζούσε στα δικά της παράλληλα σύμπαντα. Κάποιοι δούλευαν ακόμα, κάποιοι ξεκουράζονταν βλέποντας τηλεόραση, κάποιοι έπιναν καφέ στις αμέτρητες καφετέριες, κάποιο έκαιγαν κάδους με σκουπίδια, κάποιοι ταξίδευαν και κάποιοι απλά αδιαφορούσαν και ετοίμαζαν την ποδηλατική τους βόλτα...

Γι αυτό και δεν συμβαίνει τίποτα! Γι αυτό και δεν αλλάζει τίποτα! Για να μπορέσουμε να περάσουμε από μία κατάσταση σε μια άλλη, είναι αναγκαία η ύπαρξη μιας κρίσιμης μάζας. Μιας ικανής συσσώρευσης κοινωνικής δυναμικής που θα επιτρέψει την αλλαγή. Τη μετάβαση από τη μία κατάσταση σε μια άλλη.

Για όσο καιρό, όμως, οι πολίτες αυτής της χώρας θα δέχονται να τους απειλεί ο πρωθυπουργός τους στις δημοτικές εκλογές, θα ψηφίζουν κυβερνήσεις που -κυριολεκτικά- τους άφησαν να καίγονται στις φλόγες, θα σφυρίζουν αδιάφορα όταν παραδίδεται η διακυβέρνηση της χώρας σε ευρωπαίους τεχνοκράτες, θα ζυγίζουν τις ανθρώπινες ζωές με σπασμένες βιτρίνες και καμένα αυτοκίνητα, θα ξαναψηφίζουν δημάρχους-νταβατζήδες και νομάρχες-πατριδοχριστόπληκτους νονούς, θα αδιαφορούν για τον αν κάνουν δύσκολη και επώδυνη τη ζωή συμπολιτών τους, θα επιτρέπουν σε φασιστοειδή όντα να σφραγίζουν, με το έτσι θέλω, παιδικές χαρές και θα αφήνουν την τηλεόραση να ορίζει την ηθική και τη συνείδησή τους, τότε...

θα είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε ο καθένας στον μικρόκοσμό του!

Κι εγώ στον δικό μου...

K

2010-05-12T15:20:00.006+03:00

-Let’s daydream!
-Που πάμε;
-πάμε... σε ένα αγαπημένο μέρος...
-ναι...
-έχει θάλασσα... κι ένα παλιό κάστρο, ψηλά, στην άκρη της παραλίας.

Daydream… Κάνω και τίποτε άλλο όλες αυτές τις μέρες; Ονειροβατώ μέσα στην πόλη, ανάμεσα στους φίλους, μεταξύ των υποχρεώσεών μου, ερήμην των υπόλοιπων γεγονότων που συνθέτουν την καθημερινότητά μου. Όλα είναι διάφανα. Αδύναμα να κάνουν αισθητή την παρουσία τους, κυκλοφορούν σαν φαντάσματα, μακριά στον ορίζοντα της σκέψης μου. Θέλω να κοιμηθώ να σταματήσω να ονειρεύομαι! Να σταματήσω να σκέφτομαι. Έτσι, για λίγο, να μην υπάρχω. Σκέφτομαι άρα... υποφέρω!

-Θα ιδρώνουμε από την ένταση
-Σταμάτα! Θ’ αρχίσω τα αχχχ!
-χωρίς ρούχα... χωρίς ν’ ακουμπά ο ένας τον άλλον... ευάλωτοι... λίγες στιγμές πριν ξαναγεννηθούμε...

Ξαναγεννήθηκα! Ακούγεται σαν λύτρωση. Έτσι νόμιζα μέχρι τη στιγμή που κατάλαβα ότι δεν ήταν τίποτα άλλο παρά μια κοπιαστική πορεία προς τον θάνατο. Το θάνατο τής μέχρι τώρα ζωής μου. Λογικό από μία άποψη, αφού για να ξαναγεννηθεί κανείς θα πρέπει πρώτα να πεθάνει. Η παρεξήγηση βρίσκεται στο ότι ενώ πέθαινα, νόμιζα ότι ξαναγεννιόμουν. Μακάρια ενθουσιασμένος, αγνοούσα τις μικρές απώλειες που συνόδευαν την οριστική διαγραφή όλων εκείνων των στοιχείων που συνέθεταν την ύπαρξή μου. Τόσο ενθουσιασμένος με την επικείμενη αναγέννηση, που ήμουν εγώ ο ίδιος ,που ξεκολλούσα και πετούσα από πάνω μου συνήθειες και τρόπους συμπεριφοράς, σε ένα κατευόδιο άνευ προηγουμένου!

- Τα χείλη σου είναι αλμυρά... και τόσο γλυκά...
-μμμ... και τα δικά σου! Δεν μπορώ να τ’ αποχωριστώ!
-Συνέχισε...
-Σε χαιδεύω στο πρόσωπο. Νιώθω σαν να είναι η πρώτη μου φορά! Θέλω από τη δροσιά σου... περνάς τα χέρια σου στην πλάτη μου και μ’ αγγίζεις τρυφερά... σαν να φοβάσαι μην σπάσω...

Έσπασα! Δεν το περίμενα. Δεν το είδα να έρχεται! Κομμάτια! Κομμάτια ο εγωισμός, κομμάτια η αυτοπεποίθηση, κομμάτια η αξιοπρέπεια! Μόνο ο έρωτας! Μόνο ο έρωτας παρέμεινε όρθιος... Επώδυνος και σκοτεινός. Όπως τον φανταζόμουν, όπως ακριβώς δεν τον είχα ζήσει ποτέ. Φουρτούνα! Τόσα χρόνια σε απάνεμα νερά, τρόμαξα! Έτσι είναι; Έτσι συμβαίνει; Από που έρχεται αυτός ο δυνατός αέρας; Και που είναι ένα λιμάνι; Ο Ωκεανός... η περιπέτεια... ο κίνδυνος και βέβαια ούτε λόγος για Ιθάκη.

-Όμως, ακόμα δεν μου έχεις πει πού είμαστε... εκτός... εκτός αν σκοπεύεις, πραγματικά, να με πας εκεί κάποτε...
-Εκτός αν έχεις αντίρρηση...
-Καμιά! έχω παραδοθεί!

εθνικισμός

2010-01-14T12:28:00.003+02:00

ΜΥΘΟΙ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΜΕΝΟΙ ΣΕ ΙΣΤΟΡΙΑ
Τον Μάη του ’68 στο Παρίσι, το πασίγνωστο σύνθημα φαντασία στην εξουσία, εκτός από το να γοητεύει και να ερεθίζει την επαναστατική ορμή των φοιτητών και εργατών, επανατοποθετούσε στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής πραγματικότητας το κοινωνικό φαντασιακό, ως φορέα του προτάγματος για κοινωνικό μετασχηματισμό. Δύο αιώνες, περίπου, πριν από τα γεγονότα του γαλλικού Μάη, η ανάγκη για ριζικό μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής κοινωνίας, στόχευσε στο κοινωνικό φαντασιακό, προκειμένου να δημιουργήσει και να εδραιώσει ισχυρές συλλογικές ταυτότητες, ικανές να αποτελέσουν την ιδεολογική βάση για τη θέσμιση των νεωτερικών εθνικών-κρατών. Ο Hobsbawm, θα χαρακτηρίσει τον εθνικισμό ως «το κλασικό παράδειγμα μιας κουλτούρας ταυτότητας που στηρίζεται πάνω στο παρελθόν μέσω μύθων μεταμφιεσμένων σε ιστορία» (1) και που -θα προσθέσω- γεννά ένα νέο συλλογικό φαντασιακό στην υπηρεσία του εθνικού κράτους.
Μπορεί, η παραπάνω δήλωση να μοιάζει, και εν πολλοίς να είναι, αρκετά απλουστευτική και να αρνείται σκόπιμα πολλές πτυχές του εθνικισμού. Θα έλεγα επίσης, ότι ενδεχομένως να προδιαθέτει αρνητικά (εάν φυσικά τη λάβουμε υπόψη) οποιαδήποτε προσπάθεια μελέτης και κριτικής εκτίμησης του φαινομένου (2). Παρόλα αυτά θεωρώ ότι αποτελεί μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ερμηνεία, που μπορεί σε συνδυασμό με τη μελέτη των συνθηκών-αναγκών που γέννησαν τον εθνικισμό, να εξηγήσει την ευκολία με την οποία αυτός συνυπάρχει και επιβιώνει για περισσότερους από δύο αιώνες με όλες σχεδόν τις πολιτικές ιδεολογίες.

ΑΝΤΙ ΟΡΙΣΜΟΥ
Ίσως θα ήταν δόκιμο, προτού ασχοληθεί κανείς με τις συνθήκες μέσα από τις οποίες γεννήθηκε ο εθνικισμός, να προσπαθήσει να δώσει ένα ορισμό γι’ αυτόν. Θεωρώ όμως, ότι η προσπάθεια ορισμού ενός τόσο σύνθετου φαινομένου θα εξαντλούσε τα όρια της παρούσας εργασίας. Άλλωστε και η ίδια η βιβλιογραφία του εθνικισμού δείχνει να μην έχει εξαντλήσει το θέμα. Έχοντας στο μυαλό μας τη βασική αξίωση του έθνους, για πολιτική έκφραση μέσα από ένα κυρίαρχο κράτος, την οποία τη συναντάμε για πρώτη φορά στη νεωτερικότητα (3), θα αποφύγω οποιαδήποτε άλλη απόπειρα ορισμού του εθνικισμού, ελπίζοντας ότι στο σύνολό της η εργασία θα καταφέρει να σκιαγραφήσει, σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το φαινόμενο αυτό.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΙΣ ΝΕΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
Ο εθνικισμός γεννιέται ως έκφραση συγκεκριμένων αναγκών της νεωτερικής εποχής και ειδικότερα της δυτικής Ευρώπης. Η Δύση μέσα από μια εντυπωσιακή διαδικασία εκκοσμίκευσης και ενόρασης θα προσπαθήσει η ίδια να δημιουργήσει το πολιτικό, ιδεολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα συνθέσει τον κοινωνικό της ιστό, έχοντας ως βασικό πρόταγμα την αυτοδιάθεση των λαών. Το αίτημα αυτό του διαφωτισμού, θα εκφρασθεί με τη Γαλλική Επανάσταση, η οποία θα αποτελέσει την αφετηρία του εθνικισμού ως πολιτική ιδεολογία. Από αυτό το σημείο ξεκινά η οργανωμένη προσπάθεια δημιουργίας, ισχυροποίησης και ιδεολογικής αποδοχής της εθνικής ταυτότητας (4).
Στην ουσία, η ιδέα του εθνικού κράτους και της συλλογικής ταύτισης με αυτό, απαντά στη φύση της νέας κοινωνικής πραγματικότητας. Η εκβιομηχάνιση και η καπιταλιστική οργάνωση της οικονομίας διέρρηξε τους παραδοσιακούς δεσμούς κοινωνικής συνοχής και ανέδειξε νέες ταξικές ανισότητες σε οικονομικό επίπεδο. Έτσι, υπήρξε παραπάνω από απαραίτητη η ύπαρξη μιας ισχυρής συλλογικής ταυτότητας που θα αφομοίωνε τις ανισότητες αυτές. Στο έθνος -ως πολιτική οντότητα- η αστική τάξη θα προβάλλει τις φιλοδοξίες της και θα δει σε αυτό, τον νέο πόλο συσπείρωσης των πρώην υπηκόων και νυν πολιτών του κράτους (5). Η ιδέα του πολίτη, που πέρα από φυλετικές ή πολιτισμικές προκαταλήψεις ενστερνίζεται οικειοθελώς το εθνικό ιδεώδες, αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό ενός φιλελεύθερου πολιτικού εθνικισμού. Όπως αναφέρει και ο Δεμερτζής (6), «ο εθνικισμός ήρθε στο προσκήνιο ως πολιτικός εθνικισμός».

ΕΘΝΙΚΟ «ΠΝΕΥΜΑ»
Εάν η Γαλλική Επανάσταση γέννησε τον πολιτικό εθνικισμό, τότε τον πολιτισμικό ή εθνοτικό εθνικισμό τον γέννησε η... Γαλλική Επανάσταση. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, ο πολιτισμικός εθνικισμός γεννήθηκε ως απάντηση στη Γαλλική Επανάσταση και στον επεκτατισμό της Ναπολεόντειας Αυτοκρατορίας. Με γεωγραφική αφετηρία τη Γερμανία αναπτύχθηκε, από το τέλος του 18ου αιώνα, μία εθνική συνείδηση που στηρίχθηκε στην ιδέα ενός έθνους προσδιορισμένο ιστορικά και όχι πολιτικά, το οποίο οικοδομείται στη βάση μια καθαρής φυλετικής ομοιογένειας και ενός μοναδικού ιστορικού παρελθόντος. Η αίσθηση της διακύβευσης της πολιτισμικής ενότητας της Γερμανίας από τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης, αλλά και από τις ήττες από τον Ναπολέοντα στις αρχές του 19ου αιώνα, γέννησαν το εθνικό πνεύμα (Herder 1744-1803) και ένδυσαν τη συλλογική ταυτότητα με την ιδέα του μοναδικού έθνους.

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ
Διαπιστώσαμε ότι η ιδεολογία του εθνικισμού γεννήθηκε κάτω από συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες και απάντησε σε ανάγκες της νεωτερικής κοινωνίας. Είναι όμως αυτές οι συνθήκες ικανές να πραγματώσουν και να εδραιώσουν ένα εθνικό κράτος; Θα έλεγα ότι πριν απ’ όλα, χρειάζεται ένα σύνολο από προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν τη μετουσίωση της εθνικιστικής ιδεολογίας σε πολιτική πράξη. «Οι διανοούμενοι μπορούν να ‘επινοήσουν’ εθνικές κοινότητες, μόνο αν υπάρχουν ήδη συγκεκριμένες αντικειμενικές προϋποθέσεις για το σχηματισμό ενός έθνους» (7). Δεν θα επεκταθώ στην ανάλυση αυτών των προϋποθέσεων, αλλά επιγραμματικά θα αναφέρω ότι στη Δύση μέσα από μια μακρά πορεία μετασχηματισμού, (Αναγέννηση, Μεταρρύθμιση, Διαφωτισμός) και προτού τη γέννηση των εθνικών κρατών, είχαν διαμορφωθεί οι οικονομικό-τεχνικές εξελίξεις (εμπόριο, τυπογραφία) καθώς και οι κρατικές δομές (γραφειοκρατικός μηχανισμός, υποχρεωτική στράτευση και κυρίως μία θεσμισμένη δημόσια εκπαίδευση με κορωνίδα το ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο) που λειτούργησαν ως ιστορικές προϋποθέσεις αλλά και ως μέσα επίτευξης και εδραίωσης του εθνικισμού. Ήταν με λίγα λόγια αυτές που δημιούργησαν το αντικείμενο της εθνικής συνείδησης.

ΤΟ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑ ΤΗΣ ΑΣΑΦΕΙΑΣ
Ο εθνικισμός ως κίνημα εκφράστηκε (είτε απελευθερωτικά είτε αποσχιστικά) μέσα από τις μεγάλες πολιτικές επαναστάσεις του 1789-1848. Σε αυτό το διάστημα έχει καταφέρει να επιδείξει μία σχετικά συμπαγή ιδεολογία θέτοντας το εθνικό κράτος (8) ως την ύπατη μορφή κυριαρχίας στη βάση της λαϊκής βούλησης. Όμως, ο εθνικισμός δεν υπήρξε πάντα προοδευτικός. Από τη στιγμή της εδραίωσης των εθνικών κρατών, ξεκινά -όπως πολύ εύστοχα αναφέρει ο Heywood- ο σχιζοφρενικός πολιτικός του χαρακτήρας, και η σύνδεσή του με όλες σχεδόν (9) τις μεγάλες ιδεολογικές παραδόσεις (10). Οι διάφορες τυπολογίες του εθνικισμού, που αναπτύχθηκαν και αναπτύσσονται μέχρι τις μέρες μας (συντηρητικός, μετά-αποικιακός, επεκτατικός, αντιδυτικός, φονταμενταλιστικός κ.λπ.) μαρτυρούν αφενός την εξαιρετική του ικανότητα να εκδηλώνεται σε πολλαπλά επίπεδα και αφετέρου αποκαλύπτουν τον υποκειμενικό του χαρακτήρα και το ρευστό ιδεολογικό του περιεχόμενο. Η εγγενής του αδυναμία να ορίσει ακριβώς την έννοια του έθνους (11), αλλά και να διαυγάσει «[...] τον τρόπο με τον οποίο ένα έθνος θα διεκδικήσει το κράτος του [...]» (12) τον καθιστούν ευάλωτο σε παρερμηνείες (13) και ταυτόχρονα ανθεκτικό και ευέλικτο. Χωρίς σαφή ιδεολογικά όρια και περιορισμούς, το νοηματικό περιεχόμενο του εθνικισμού προσαρμόζεται με ευκολία και συνυπάρχει τόσο με συντηρητικά αλλά και προοδευτικά πολιτικά σχήματα, όσο και με δημοκρατικά αλλά και αυταρχικά στοιχεία.

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΕΚΕΙΝΑ
Αντικειμενικός στόχος του εθνικισμού είναι η νομιμοποίηση της εξουσίας της διακυβέρνησης. Από τη στιγμή που το κράτος αποτελεί κοινό τόπο της πολιτικής οργάνωσης -από τη νεωτερικότητα μέχρι και σήμερα- γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η εθνική συνείδηση αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο όλων των σύγχρονων κοινωνιών. Το νεωτερικό κράτος ανέλαβε να οργανώσει, να συνενώσει και να χειραγωγήσει τις τοπικές κοινότητες της επικράτειάς του. Στο πλαίσιο αυτό, η έννοια του έθνους αντιπροσωπεύει τους φυσικούς δεσμούς μεταξύ των πολιτών του κράτους και αφομοιώνει όλες τις επιμέρους ταυτότητες προς όφελος της εθνικής συνείδησης. Το εθνικό κράτος αποκτά έναν ιερό χαρακτήρα, γίνεται το πολιτικό επέκεινα και μετατρέπεται σε μια πολιτική θρησκεία. Θα έλεγα, ότι έπειτα από τον εξοστρακισμό της θρησκείας (14) από το πολιτικό προσκήνιο, το έθνος γίνεται το άλλοθι της εξουσίας. Η υπερβατική ιδέα του εθνικού κράτους ενισχύει τους φυσικούς δεσμούς αλληλεγγύης μεταξύ των πολιτών του και κάνει ευκολότερο το έργο της διακυβέρνησης. Έτσι, το σύγχρονο εθνικό κράτος, ως κυρίαρχη μορφή πολιτικής οργάνωσης, θα συνυπάρξει με όλα τα πολιτικά συστήματα.

Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ
Ο εθνικισμός αφορά στην ταυτότητα. Τα επιχειρήματα του εθνικισμού απαντούν σε μια βασική ψυχολογική ανάγκη του ατόμου -αυτή της αίσθησης του ανήκειν- προκειμένου να δημιουργήσουν ένα ισχυρό συλλογικό φαντασιακό. Οι εθνικές ταυτότητες προσφέρουν στα άτομα την «(ψευδ)αίσθηση της συνέχειας και ικανοποίησης» (15) μέσα από ένα ένδοξο παρελθόν, μέσα από -συχνά κατασκευασμένους μύθους- που στοχεύουν στην ικανοποίηση του ατομικού ασυνείδητου. Το συλλογικό πεπρωμένο αφενός ενισχύει την πατριωτική αφοσίωση και αφετέρου δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο στην αφηρημένη έννοια του έθνους. Η συναισθηματική δύναμη της εθνικιστικής ιδεολογίας, η οποία ενισχύεται από προδιαθέσεις, και πρωτογενή συναισθήματα του ατομικού ασυνειδήτου, εξηγεί κι αυτή με τη σειρά της την επιτυχή ενσωμάτωση του εθνικισμού στις διάφορες πολιτικές ιδεολογίες.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ
Τους τελευταίους δύο αιώνες ο εθνικισμός, σε όλες του τις εκφάνσεις, αποτέλεσε τον κυρίαρχο μηχανισμό δημιουργίας ισχυρών ταυτοτήτων στις σύγχρονες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Πέρα από τις επί μέρους εκφράσεις του, μπορούμε να διακρίνουμε τρία βασικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν το φαινόμενο του εθνικισμού στο σύνολό του. Πρώτα απ’ όλα το έθνος οφείλει να διεκδικεί την πολιτική του έκφραση μέσα από το δικό του κράτος. Το εθνικό κράτος προτάσσει τις δικές του αξίες έναντι οποιουδήποτε άλλου συμφέροντος και τέλος το έθνος αποτελεί μία υπερβατική οντότητα με αναλλοίωτα στο χρόνο χαρακτηριστικά. Έχοντας μελετήσει το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο γεννήθηκε ο εθνικισμός, διαπιστώνουμε ότι τα παραπάνω χαρακτηριστικά απάντησαν σε συγκεκριμένες ανάγκες της νεωτερικής κοινωνίας και προσδιόρισαν ιδεολογικά το νεωτερικό αίτημα της αυτοθέσμισης των δυτικών κοινωνιών.
Αν θελήσουμε να εξηγήσουμε την εντυπωσιακή ικανότητα του εθνικισμού, να επιβιώνει και να συνυπάρχει με άλλες ιδεολογικές παραδόσεις, θα διαπιστώσουμε ότι ο εθνικισμός ξεπέρασε τα όρια της πολιτικής ιδεολογίας. Το βασικό του πρόταγμα, το εθνικό κράτος, αποτέλεσε μία φαντασιακή επινόηση με ισχυρό συναισθηματικό έρεισμα και εξελίχθηκε σε μία πολιτική θρησκεία. Οι φορείς του εθνικισμού (διανοούμενοι, εθνικά κινήματα και κόμματα) δεν αναλώθηκαν σε μια δογματική υπεράσπιση της ιδεολογίας τους, αλλά αφοσιώθηκαν στην κατασκευή της φαντασιακής υπόστασης του εθνικού κράτους και στη δημιουργία μιας ισχυρής συλλογικής ταυτότητας.
Σε αυτό το σημείο, θα τολμήσω να συμφωνήσω με τον Hobsbawm που -όπως έγραψα στην εισαγωγή της εργασίας- αναφερόμενος στον εθνικισμό, μίλησε για μια κουλτούρα ταυτότητας και για μύθους μεταμφιεσμένους σε ιστορία. Ο εθνικισμός πέρα από πολιτικό φαινόμενο, αποτέλεσε και αποτελεί ένα ισχυρό κοινωνικό φαινόμενο που δημιούργησε τον δικό του μύθο και«ανάγκασε» το σύνολο των πολιτικών ιδεολογιών, να «πατήσουν» επάνω σε αυτόν, προκειμένου να νομιμοποιήσουν τους δικούς τους μηχανισμούς εξουσίας.
Όπως, άλλωστε, έκανε και η ίδια η ιδεολογία του εθνικισμού.

(1) Eric Hobsbawm, Για την Ιστορία, Αθήνα 1998, σ. 324
(2) Έχει επιλεγεί σκόπιμα ο όρος φαινόμενο, θεωρώντας αντιπροσωπεύει τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του εθνικισμού ως ιδεολογία, πολιτική θεωρία, Λόγος, συναίσθημα κ.λπ.
(3) Νέλλη Ψαρρού, Εθνική Ταυτότητα στην Εποχή της Παγκοσμιοποίησης, Αθήνα 2005, σ. 153
(4) Άλκης Ρήγος, Πανεπιστήμιο Ιδεολογικός Ρόλος και Λόγος – Από το Μεσαίωνα στη Νεωτερικότητα, Αθήνα 2000, σ. 159
(5) Είναι πολύ σημαντικό σε αυτό το σημείο να τονίσουμε ότι η ύπαρξη του νεωτερικού κράτους στη δυτική Ευρώπη είναι πρότερη της εθνικιστικής ιδεολογίας και είναι αυτό που συμβάλλει στη δημιουργία και ανάδειξη του εθνικισμού. (Ψαρρού, ό.π., σ. 104)
(6) Νίκος Δεμερτζής, Ο Λόγος του Εθνικισμού – αμφίσημο σημασιολογικό πεδίο και σύγχρονες τάσεις, Αθήνα-Κομοτηνή 1996, σ. 228
(7) Ρήγος, ό.π., σ. 162
(8) Η δημιουργία των εθνικών κρατών άρχισε μαζικά τον 14ο αιώνα (Ψαρρού, ό.π., σ. 97)
(9) Εξαίρεση αποτελεί ο αναρχισμός μιας και είναι η ιδεολογία που αρνείται τη βασική παραδοχή του εθνικισμού: την έννοια του κράτους.
(10) Andrew Heywood, Πολιτικές Ιδεολογίες, Αθήνα 2007, σ. 292
(11) Κάθε ορισμός του έθνους στη βάση της φυλής, της θρησκείας, της ιστορικής συνέχειας, της κοινής γλώσσας και κουλτούρας μέσα σε μία συγκεκριμένη γεωγραφική επικράτεια, καταλήγει χωρίς περιεχόμενο, αφού στην πράξη είναι προφανές ότι δεν μπορούν να υπάρξουν αμιγώς καθαρά εθνικά κράτη.
(12) Ψαρρού, ό.π., σ. 101
(13) «[το έθνος] Παραδόθηκε στην πειρατεία πολλών διαφορετικών και απροσδόκητων χειρισμών» (Δεμερτζής, ό.π., σ. 216)
(14) Ο εθνικισμός δεν απαξιώνει τη θρησκεία. Η θρησκεία αποτέλεσε και αποτελεί βασικό παράγοντα ενδυνάμωσης της εθνικής ταυτότητας.
(15) Ψαρρού, ό.π., σ. 101

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

· Ν. Δεμερτζής, Ο Λόγος του Εθνικισμού – αμφίσημο σημασιολογικό πεδίο και σύγχρονες τάσεις, ΣΑΚΟΥΛΑΣ, Αθήνα-Κομοτηνή 1996

· Σπ. Μαρκέτος, Εισαγωγή στη Μελέτη των Πολιτικών Ιδεολογιών – Εγχειρίδιο Μελέτης – Ευρωπαϊκά Ιδεολογικά Ρεύματα κατά το β’ μισό του 20ου αιώνα κατά τη Μετα-σοβιετική Περίοδο – Δημιουργία και Εξέλιξη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,Τόμος Α’, ΕΑΠ, Πάτρα 2002

· ΑΛΚΗΣ ΡΗΓΟΣ, Πανεπιστήμιο Ιδεολογικός Ρόλος και Λόγος – Από το Μεσαίωνα στη Νεωτερικότητα, ΠΑΠΑΖΗΣΗ, Αθήνα 2000

· Ν. Ψαρρού, Εθνική Ταυτότητα στην Εποχή της Παγκοσμιοποίησης, GUTENBERG, Αθήνα 2005

· A. Heywood, Πολιτικές Ιδεολογίες, μτφρ. Χ. Κουτρής, ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, Θεσσαλονίκη 2007

· Ε. Hobsbawm, Για την Ιστορία, μτφρ. Παρ. Μάταλας, ΘΕΜΕΛΙΟ, Αθήνα 1998

· Ε. Hobsbawm, H εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848, μτφρ. Μαριέτα Οικονομοπούλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα 2002

· W. Kymlicka, Η πολιτική Φιλοσοφία της Εποχής μας, μτφρ. Γρ. Μολυβάς, ΠΟΛΙΣ, Αθήνα 2005

μια περίεργη (επικίνδυνη) δήλωση

2010-01-10T17:53:00.003+02:00

«Κάποιοι επιδιώκουν τον φόβο και τον πανικό. Δηλώνουμε ότι δεν φοβόμαστε και δεν πανικοβαλλόμαστε. […] Δεν πρόκειται να μετατρέψουμε για χάρη αυτών των λίγων την Αθήνα σε στρατοκρατούμενη και αστυνομοκρατούμενη πόλη.»
Το διαβάζω και το ξαναδιαβάζω. Μπερδεύομαι… Η σκέψη μου αποδιοργανώνεται και χάνεται μέσα στις αντιφάσεις. «κάποιοι επιδιώκουν τον φόβο και τον πανικό…» ναι! Συμφωνώ, σίγουρα συμφωνώ! Δεν είναι μυστικό, ούτε χρειάζεται εξαιρετική νοημοσύνη για να καταλάβεις ότι ο φόβος είναι ο καλύτερος σύμμαχος αν θες να ελέγξεις, να εξουσιάσεις τους ανθρώπους. Να μην μπω σε παραδείγματα, γιατί το θέμα είναι αλλού. Ποιος κάνει αυτή τη δήλωση, ποιος λέει αυτές τις… σωστές κουβέντες; Η ίδια η εξουσία! Ο υπουργός-προστάτης των πολιτών!! Για δευτερόλεπτα ήμουν ενθουσιασμένος. Την «άκουσα»! Τρελό τριπάκι! Λες να ζω σε μια κοινωνία που η εξουσία ταυτίζεται με τη βούληση της κοινωνίας; Λες να ζω σε μια πολιτεία που τα θεσμικά της όργανα προασπίζονται σε τέτοιο βαθμό την ελευθερία των πολιτών, που δε διστάζουν να κεραυνοβολήσουν τους ίδιους τους φορείς της εξουσίας; Έστω και για λίγο ένιωσα πώς είναι να παίρνεις ναρκωτικά.
Η λογική μου όμως άρχισε να διαμαρτύρεται. Πολύ περίεργη δήλωση… όχι, όχι περίεργη… επικίνδυνη! Με τρομάζει όταν αυτοί, που διαχειρίζονται τον φόβο εις βάρος της ελευθερίας των πολιτών, χρησιμοποιούν το λεξιλόγιο και τα επιχειρήματα της «άλλης» πλευράς. Δεν είναι χαζός ο Χρυσοχοΐδης, δεν προσπαθεί να βγάλει τα μάτια του με τα ίδια τα χέρια του. Ξέρει ότι έχει απέναντί του μία διανοητικά νωθρή κοινωνία, που δεν μπαίνει στον κόπο να επεξεργαστεί την πραγματικότητα, δεν έχει διάθεση να σκεφτεί από μόνη της και προτιμά να επαναπαύεται στην εικονική πραγματικότητα της τηλεόρασης. Σε αυτό το πλαίσιο είναι τελικά πολύ εύκολο ο ίδιος ο διαχειριστής της βίας να παρουσιάζεται σαν το θύμα της. Έτσι, το αντικείμενο του φόβου γίνεται ακόμα πιο δυσδιάκριτο και άρα ο φόβος ακόμα πιο έντονος και άρα η συστολή της κοινωνίας ακόμα μεγαλύτερη και άρα το πεδίο της εξουσίας σχεδόν χωρίς όρια…

«Δεν πρόκειται να μετατρέψουμε για χάρη αυτών των λίγων την Αθήνα σε στρατοκρατούμενη και αστυνομοκρατούμενη πόλη»… Ο υπουργός-προστάτης συνεχίζει ακάθεκτος (άλλωστε ποιος θα τον εμποδίσει;). Δεν θα μετατρέψει, λέει, την Αθήνα σε αστυνομοκρατούμενη πόλη! Αρχίζω πάλι να νιώθω σαν πρεζάκι που έχει παραισθήσεις. Θυμάμαι χθες το βράδυ που βγήκα βόλτα στα Εξάρχεια και σκόνταφτα συνεχώς πάνω σε πάνοπλους μπάτσους, νυσταγμένους και βαριεστημένους, αλλά πάντα με το χέρι πάνω στην σκανδάλη. Και αναρωτιέμαι αν αυτό που είδα ήταν αληθινό ή αν τα ναρκωτικά (που δεν παίρνω) ήταν ληγμένα!
Η κοινή λογική θα αναρωτιόταν πως είναι δυνατόν, το ίδιο άτομο που γκετοποιεί και αστυνομοκρατεί μια κεντρική περιοχή της Αθήνας, δαιμονοποιώντας την επί μήνες και σπέρνοντας το αίσθημα φόβου (ναι είναι ο ίδιος φόβος που ανέφερα παραπάνω)να κάνει αυτή τη δήλωση. Κι όμως, είναι δυνατόν γιατί πολύ απλά η κοινή λογική έχει πάψει να είναι κοινή. Κι αυτό φαίνεται ότι κάποιοι το γνωρίζουν πολύ καλά. Κι έτσι, αφού συνηθίσαμε την παρουσία της αστυνομίας στα Εξάρχεια, αφού για τον περισσότερο κόσμο είναι πλέον κάτι το φυσιολογικό να βολτάρεις και να χαζεύεις μπάτσους και αυτόματα όπλα, όπως χαζεύεις τις βιτρίνες των καταστημάτων, έρχεται ο υπουργός-προστάτης να μιλήσει για λογαριασμό μας και να πει με σχεδόν επαναστατικό ύφος ότι «εμείς» (ποιοι είναι τελικά οι εμείς;) δεν θα υποκύψουμε στην επιβολή του φόβου (ποιος επιβάλει τελικά τον φόβο;) και δεν θα μετατρέψουμε την Αθήνα σε αστυνομοκρατούμενη πόλη (την αστυνομοκρατία στα Εξάρχεια πως θα την ονομάσουμε και τελικά ποιος την επέβαλε; «εμείς» που δώσαμε την εντολή ή εμείς που την ανεχθήκαμε;)!!
Και μια τελευταία απορία… πως ονομάζεται αυτός που κάτω από αυτές τις συνθήκες, τοποθετεί μια μικρή σχετικά βόμβα στον προαύλιο χώρο της βουλής, κάτω από τη μύτη εκατοντάδων αστυνομικών αλλά και καμερών ασφαλείας, φροντίζοντας να εκραγεί (ελεγχόμενα πάντα) τη στιγμή που ξεκινούν τα δελτία ειδήσεων στην τηλεόραση; Επαναστάτης, τρομοκράτης ή προβοκάτορας;
Ειλικρινά δεν ξέρω…

αυτές ειναι φιλανθρωπίες!!

2010-01-08T16:10:00.000+02:00

Πενιχρά τα έσοδα για την ΑΡΩΓΗ από τις δυο συναυλίες - αφιέρωμα στον Στέλιο Καζαντζίδη

Η διοργανώτρια εταιρία ανακοίνωσε στα μέλη του Σωματείου ότι δεν υπήρξε κέρδος. Επρόκειτο για δυο μεγάλες συναυλίες-αφιέρωμα στον Στέλιο Καζαντζίδη που πραγματοποιήθηκαν με πρωτοβουλία της Μαρινέλλας, τον Σεπτέμβρη του 2009 στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο στην Αθήνα και στο Καυτατζόγλειο Στάδιο στη Θεσσαλονίκη.
Η συμμετοχή του κόσμου, πρωτοφανής: πάνω από 60.000 στην Αθήνα
και 30.000 στην Θεσσαλονίκη, σιγοτραγούδησαν τις μεγάλες επιτυχίες του Στέλιου Καζαντζίδη. Στη σκηνή, έξι κορυφαίοι ερμηνευτές ένωσαν αφιλοκερδώς τις φωνές τους, για έναν μόνο σκοπό: την ανέγερση Ξενώνα για ορφανά και απροστάτευτα παιδιά με ειδικές ανάγκες…

Παρά την μεγάλη συμμετοχή του κόσμου, πάντως, τα έσοδα από τις συναυλίες στα ταμεία της ΑΡΩΓΗΣ ήταν … μηδενικά, γεγονός που δεν μπορεί παρά να προκαλεί έντονα ερωτηματικά στα μέλη και τους φίλους του Σωματείου.

Βίκυ Έλλιοτ: «Δεν ήμασταν συνδιοργανωτές…»

Ιδιαίτερα στενοχωρημένη από το οικονομικό αποτέλεσμα των συναυλιών εμφανίζεται η πρόεδρος του Σωματείου ΑΡΩΓΗ Βίκυ Έλλιοτ, η οποία ήλπιζε ότι με τα λεφτά που θα μαζεύονταν από τις δυο συναυλίες, θα συμπληρωνόταν το ποσό για την ανέγερση του Ξενώνα. Όπως τόνισε στη ΔΥΤΙΚΗ ΟΧΘΗ, μετά το τέλος των συναυλιών, ο υπεύθυνος της διοργανώτριας εταιρίας Ανδρέας Καραχάλιος κάλεσε τα μέλη του Σωματείου, όπου τους ενημέρωσε ότι τα έσοδα των συναυλιών ανέρχονταν στα 1.100.000 ευρώ και τα έξοδα στα 1.050.000 ευρώ. Πενήντα χιλιάδες ήταν η αμοιβή του γραφείου του και για την ΑΡΩΓΗ έμενε… τίποτα! Τα μόνα χρήματα που πήρε το Σωματείο ήταν από τα εισιτήρια των 100 ευρώ που της είχαν διατεθεί και τα οποία ανήλθαν στο ποσό των 30 χιλιάδων ευρώ. Υπογραμμίζει δε, ότι το Σωματείο δεν μπορεί να ασκήσει έλεγχο, διότι δεν ήταν συνδιοργανωτής στις συναυλίες.

Ανδρέας Καραχάλιος: «Υπήρξε συμφωνία και για δεύτερη συναυλία…»

Μιλώντας στη ΔΥΤΙΚΗ ΟΧΘΗ, ο κ. Καραχάλιος υποστήριξε ότι οι συναυλίες δεν πήγαν καλά – στην Αθήνα, μάλιστα, διεκόπη λόγω της βροχής – καθώς το εισιτήριο ήταν πολύ χαμηλό (15 ευρώ) και η ανταπόκριση μικρότερη του αναμενόμενου. Ο κ. Καραχάλιος ισχυρίστηκε ότι υπήρξε συμφωνία με την ΑΡΩΓΗ να γίνουν δυο συναυλίες στην κάθε πόλη, γεγονός που θα ανέβαζε κατά πολύ τα έσοδα. Για να υπάρξει, όμως και δεύτερη συναυλία, έπρεπε να είχε γίνει προπώληση, λίγες ημέρες πριν, τουλάχιστον του 80% των εισιτηρίων της πρώτης και κάτι τέτοιο δεν υπήρξε ούτε στην Αθήνα, ούτε στη Θεσσαλονίκη. Ο υπεύθυνος της διοργανώτριας εταιρίας τόνισε ότι η ΑΡΩΓΗ πήρε κάποια εισιτήρια, από τα οποία εισέπραξε τα χρήματα ενώ πρόσθεσε ότι ο ίδιος δε χρησιμοποίησε το Σωματείο, προκειμένου να έχει φοροαπαλλαγές.

Ερωτήσεις που ζητούν απαντήσεις

Σε κάθε περίπτωση, τα ερωτηματικά που γεννούνται είναι πολλά.
Κατ΄ αρχήν, ο κόσμος κατέκλυσε κυριολεκτικά το Καλλιμάρμαρο και το Καυτατζόγλειο και όσο χαμηλό και αν ήταν το εισιτήριο, τα έσοδα εξακολουθούσαν να είναι πολλά. Η διακοπή στη συναυλία της Αθήνας έγινε λίγο πριν το τέλος, χωρίς αυτό να σημαίνει τίποτα για τα έσοδα, δεδομένου ότι τα εισιτήρια είχαν ήδη πωληθεί.
Τα μέλη της ΑΡΩΓΗΣ διαψεύδουν τον ισχυρισμό του Ανδρέα Καραχάλιου ότι υπήρξε συμφωνία για την πραγματοποίηση και δεύτερης συναυλίας σε κάθε πόλη, κάτι που, όπως τονίζουν, φαίνεται και από το γεγονός ότι δεν υπήρξε ανάλογη διαφήμιση. Ακόμα και έτσι πάντως, το γεγονός μιας δεύτερης συναυλίας παρέμενε εξαιρετικά αμφίβολο και είναι απορίας άξιον πως μια – έμπειρη στον χώρο – εταιρία, δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως ότι δεν θα υπήρχαν έσοδα. Δεν υπήρχε, αλήθεια, ένας υποτυπώδης προϋπολογισμός, με βάση τα πραγματικά έξοδα και τα υποθετικά έσοδα; Και αν υπήρξε προϋπολογισμός, δεν έπρεπε να ενημερωθεί η ΑΡΩΓΗ – για τους σκοπούς της οποίας γινόταν, άλλωστε, η συναυλία – ότι τα έσοδα θα ήταν μηδενικά;
Από την άλλη πλευρά, είναι εξίσου σημαντικό και το ερώτημα, πως παραχώρησε το Σωματείο την εκμετάλλευση των συναυλιών σε μια εταιρία, χωρίς κάποιο συμβόλαιο και χωρίς κατοχυρωμένο το μίνιμουμ των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτή την εκμετάλλευση. Πως έδωσε, τελικά και εκ του αποτελέσματος, το δικαίωμα σε μια εταιρία, να χρησιμοποιήσει το όνομα της ΑΡΩΓΗΣ, τα παιδιά και τους σκοπούς του Σωματείου, για ίδιον όφελος;

Παναγιώτης Γκίκας: «Χρησιμοποιήθηκε μια ευπαθής κοινωνική ομάδα»

«Η διαφήμιση έγινε στο όνομα της ΑΡΩΓΗΣ και πολύς κόσμος αγόρασε τα εισιτήρια, όχι μόνο για τη συναυλία αλλά και για το φιλανθρωπικό σκοπό της. Πολλοί ήταν εκείνοι που πήραν προσκλήσεις μόνο και μόνο για να ενισχύσουν το έργο της» τόνισε μιλώντας στη ΔΥΤΙΚΗ ΟΧΘΗ, ο πρόεδρος του Σωματείου ΜΕΛΗΜΑ για παιδιά με ειδικές ανάγκες και μέλος του Δ.Σ της ΑΡΩΓΗΣ Παναγιώτης Γκίκας. Ο ίδιος επεσήμανε ότι χρησιμοποιήθηκε ένα ολόκληρο Σωματείο και, εκ του αποτελέσματος, δίνεται η εντύπωση ότι κάποιοι κερδοσκοπούν στις πλάτες των παιδιών. «Αν πληρώνονταν οι καλλιτέχνες, θα έμπαινε δηλαδή μέσα η διοργανώτρια εταιρία;» διερωτήθηκε ο κ. Γκίκας και εξέφρασε την άποψη ότι θα πρέπει να μάθουν οι κορυφαίοι ερμηνευτές που συμμετείχαν, πως η δική τους αφιλοκερδής προσπάθεια, δεν έπιασε τόπο. Επισημαίνει δε, ότι αν επρόκειτο για μια συναυλία που θα γινόταν μόνο για να διασκεδάσει ο κόσμος, δεν θα υπήρχε πρόβλημα, «αλλά όταν χρησιμοποιούν τα παιδιά μας και δη μια ευπαθή κοινωνική ομάδα, το πράγμα αλλάζει…»

Ημερομηνία: 2009-12-09
Μένη Πιρπινιά

έρωτας

2009-12-11T19:45:00.003+02:00

Με αφορμή το κείμενο της Μύριαμ...

- Την αγαπάς;
Η ερώτησή σου με ξάφνιασε.
- Αν την αγαπώ;
Ήσουν πάντοτε διακριτικός. Παρακολουθούσες την προσωπική μου ζωή από απόσταση. Δε ρωτούσες. Εγώ σου εκμυστηρευόμουν κι εσύ με άκουγες. Σου εμπιστευόμουν πάντα περισσότερα από όσα με ρωτούσαν τα λόγια ή τα μάτια σου. Και ξαφνικά έγινες βίαιος. Έσπασες με δύο λέξεις, την πόρτα του προσωπικού μου ιερού και κοίταζες αυστηρά στο εσωτερικό του, απαιτώντας απάντηση.

- Είναι όμορφη.
- Την αγαπάς;
- Ναι, την αγαπώ.
Σηκώθηκες απότομα. Πήρες από την κάβα ένα μπουκάλι κρασί. Γέμισες δύο ποτήρια και κάθισες πάλι δίπλα μου. Κούνησες το ποτήρι κυκλικά μερικές φορές και ύστερα το έφερες κοντά στη μύτη σου. Έκλεισες τα μάτια και άφησες την όσφρησή σου να ερωτοτροπήσει με τη φαντασία σου. Τα άνοιξες και με κοίταξες.
- Την αγαπάς τόσο, που να θες να κλάψεις όταν τη μυρίζεις;
- Δεν καταλαβαίνω...

Ξανακούνησες μερικές φορές το ποτήρι και αυτή τη φορά το ακούμπησες στα χείλια σου. Τα μάτια σου ήταν ήδη κλειστά. Ήπιες μια μικρή γουλιά και ακούμπησες το ποτήρι στο τραπέζι. Έμεινε για λίγο ακίνητος και ύστερα σα να βγήκες απότομα από το όνειρο άνοιξες τα μάτια σου και με κοίταξες με αλλόκοτη απορία.
- Την αγαπάς τόσο, ώστε μετά από κάθε φιλί να παρακαλάς να πεθάνεις;
- Μα...
- Φοβάσαι περισσότερο το θάνατο ή των έρωτα;
- Ναι, την αγαπώ! Θέλω να πεθάνω!...

Πιστεύω ότι κάθε φορά που ερωτευόμαστε, φλερτάρουμε με το θάνατο. Ιδανικοί αυτόχειρες. Η λύσσα να μηδενίσουμε την ύπαρξή μας (σε μια προσπάθεια να ισοπεδώσουμε οτιδήποτε μεσολαβεί ανάμεα σε μας και το αντικείμενο του έρωτα) να μηδενίσουμε τη -μέχρι εκείνη τη στιγμή- ζωή μας ώστε χωρίς ταυτότητα, πλέον, να αφομοιωθούμε από τον "άλλο", μας οδηγεί στο χείλος του ερέβους!.

Κι όταν αρχίζουμε και τρομάζουμε, έρχεται η ποίηση να εξωραϊσει τους δαίμονες:

Μικρόσωμο νεαρό ζευγάρι.
Εκπατρισμένη των ματιών η καταγωγή.
Κάπου στην επιβίωση θα δουλεύουν
-- φημίζεται για την αξιοσύνη της
η υποταγή.

Με άδεια καλοκαιρινή.
Ελεύθερα τώρα τα χέρια νοικοκυρεύουν
τα παραμελημένα χάδια τους.

Θαυμάζω τι επιδέξια ξαπλώνουν τα δάχτυλα
στου παιχνιδιού τους το κρεβάτι
σφιχτά δεμένα
σα να πλέκουν γελαστά καλαθάκια
με πόθου συστροφή τα γεμίζουν
τα ξηλώνουν κι απ' την αρχή τα πλέκουν

σα να κουράστηκε τώρα ο νέος
ίσως απ' την πολλή ελευθερία της πλοκής
λίκνιζε χαρούμενα και το πλοίο
γέρνει κι αποκοιμιέται
πάνω στο αριστερό του σκουλαρίκι

ξύπνια εκείνη ακόμα
κοιτάζει για λίγο το κοιμισμένο χέρι του
κι αργά προσεκτικά μην το ξυπνήσει
στον ώμο της το φέρνει
κι επάνω του γέρνοντας
γλυκά κι αυτή αποκοιμιέται.

Τι εύχρηστο μαξιλάρι η αγάπη
κατάλληλο
για κάθε ταξίδι του πόνου στο σώμα
για κάθε ηλικίας όνειρα
για κάθε είδους νύστα
απαραίτητο
για το σπίτι
για το στοχασμό
για το λεωφορείο
για το πλοίο και για ό,τι
μας πνίγει.

Κική Δημουλά, Στο πλοίο Από τη συλλογή Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως (2007)

κοιμήθηκα

2009-12-11T12:21:00.002+02:00

Ξημέρωνε και μια γλυκειά εξάντληση μεθούσε το μυαλό μου. Η ένταση που σκορπούσαν τα κορμιά μας μέχρι πριν από λίγα λεπτά, απομακρυνόταν και έσβηνε σιγά σιγά δίνοντας την θέση της σε μια γαλήνια κούραση.
Δεν κουνιόμουν, δεν ήθελα. Κάποιες στιγμές είναι τόσο εύθραυστες που αρκεί και η παραμικρή κίνηση για τις κάνει κομάτια.
Τα κορμιά μας μύριζαν.
Η μυρωδιά είναι νωθρή. Μας εγκαταλείπει πάντα τελευταία, βαριεστημένα, σαν να μην θέλει να ξεκολήσει από τα γυμνά κορμιά μας.
Σε ένα διάφανο σκοτάδι, οι σκέψεις αναχωρούσαν αποκαμωμένες -μαζί με την πραγματικότητα- δίνοντας τη θέση τους στο όνειρο.
Με πήρε ο ύπνος και δεν άκουσα την ανάσα της που με νανούριζε...

να φύγω

2009-12-11T09:44:00.000+02:00

να βρέχει, να φύγω, να έχει χαμηλώσει ο ουρανός, να φύγω, να μυρίζει η υγρασία, να φύγω, να ακούω μουσική, να φύγω, να μη σκέφτομαι, να φύγω, να χαίρομαι με τα ασήμαντα, να φύγω, να κρυώνω, να φύγω, να σταματάω χωρίς λόγο, να φύγω, να ξεκινώ χωρίς προορισμό, να φύγω, να επιστρέψω λιγωμένος...

δεν θα φύγω...
...χωρίς εσένα...

ηθική

2009-12-10T18:52:00.001+02:00

Πόσο κακό είναι το κακό;
Πολύ κακό, αν το συγκρίνεις με το καλό. Αλλά κι αυτό είναι τόσο καλό, όσο και το κακό είναι κακό, γιατί διαφορετικά το καλό θα ήταν λιγότερο καλό αν και το κακό ήταν λιγότερο κακό. Μα, αν το ένα αναιρεί το άλλο και ταυτόχρονα το επιβεβαιώνει, τότε γιατί το κακό να το θεωρούμε κακό, αφού προσφέρει το μέγιστο καλό, αυτό της ύπαρξης του καλού; Και από την άλλη, γιατί το καλό να το θεωρούμε καλό, αφού κι αυτό δεν είναι αμέτοχο στην κακία, μιας και αποτελεί το άλλοθι του κακού;
Αυτή η αμοιβαία, όσο και παράδοξη αιτιακή σχέση, περιορίζεται και εγγράφεται μέσα σε ένα κύκλο, έτσι ώστε κάθε σημείο να είναι αρχή και τέλος, κάθε σημείο να προηγείται και ταυτόχρονα να υπολείπεται. Με άλλα λόγια κάθε σημείο να έχει δυνάμει και τις δύο ιδιότητες, του καλού και του κακού.
Ερμαφρόδιτος παραλογισμός ή αποθέωση της οικονομίας μιας φυσικής ηθικής;
Το τέλειο αντιθετικό ζεύγος! Μέσα σε αυτό λειτουργούν συμπληρωματικά, όλα τα υπόλοιπα: η πίστη και ο μηδενισμός, η ασχήμια και η ομορφιά, η ντροπή και η ηδονή, ο φόνος και η θυσία, ο έρωτας και ο θάνατος.
Χρειάζομαι το κακό, όσο και το καλό και σιχαίνομαι το καλό, όσο και το κακό.
Ο καλός Θεός είναι ένα κακό ανέκδοτο, και ο κακός δαίμονας μια καλή κωμωδία.
Η θεϊκή αποστολή του ανθρώπου, είναι να ακολουθεί πιστά τις δαιμόνιες εμμονές του.

το παράθυρο...

2009-12-10T18:14:00.000+02:00

Δεν ήμουν σίγουρος για το τι με περίμενε. Προσπάθησα να φανταστώ πως θα ήταν το σπίτι. Ακατοίκητο για χρόνια. Η υγρασία είχε αρχίσει να το τρώει από τότε που το επισκεπτόμασταν κάθε καλοκαίρι. Συχνά μου έρχονταν στο μυαλό τα βράδια στο μικρό δωμάτιο. Ξαπλωμένος στο κρεβάτι που μόλις και μετά βίας χωρούσε, αφήνοντας μου λίγο χώρο για να μπορώ να σηκώνομαι και να στέκομαι δίπλα του όταν ξυπνούσα. Οι ασβεστωμένοι τοίχοι, μερικές ξεθωριασμένες αφίσες που τις είχα κολλήσει πολλά χρόνια πριν, και που δεν τις έβγαζα γιατί θα ήταν σαν να προσπαθούσα να αφαιρέσω από το δέρμα μου τα σημάδια που απέκτησα μικρός τρέχοντας και πέφτοντας, και που τώρα είναι το μοναδικό μέσον για να ανακαλώ θύμησες και ανθρώπους δικούς. Το ταβάνι σημαδεμένο κι αυτό, όχι από μένα αλλά από το χρόνο και την υγρασία, όπου λες και είχε χαρτογραφηθεί πάνω του όλος ο κόσμος της παιδικής μου φαντασίας. Και βέβαια το παράθυρο! Αλήθεια πως είναι δυνατόν να γοητευθεί τόσο πολύ ένας άνθρωπος από ένα παράθυρο; Ένα μεγάλο παράθυρο ξεκίναγε λίγο πιο πάνω από τα πόδια του κρεβατιού και έφτανε σχεδόν μέχρι το ταβάνι. Όλα μου τα καλοκαίρια, όλες οι νύχτες των διακοπών μου είναι σημαδεμένες από αυτό. Τόσο μεγάλο ώστε να μπορώ να παρακολουθώ τα ασημένια φύλλα της κληματαριάς να σχολιάζουν τους έρωτές μου και να τους δίνουν μια διάσταση μυθική. Τόσο μεγάλο ώστε να απολαμβάνω σε όλο τους το μεγαλείο τα χάδια του φεγγαριού, που μεταμφιέζονταν σε απαλό νυχτερινό αεράκι. Και βέβαια πάντα ανοιχτό, να περνάει μέσα η φωνή του Γκιώνη.
Φωνή λυπημένη –έλεγε ο παππούς- που βγαίνει τα βράδια και ψάχνει στο σκοτάδι να βρει τον χαμένο αδερφό, ρωτώντας τις ψυχές της νύχτας, μην τον συνάντησαν στα ταξίδια τους.
Ο Σταύρος μου λεγε πολλές φορές ότι ζούμε για να φτιάχνουμε αναμνήσεις.
Μην ακούς τι λένε! Αν είσαι έξυπνος κοίτα να ‘φτιάξεις‘ το παρελθόν σου, κι όχι το μέλλον σου. Έτσι κι αλλιώς, αυτό τελικά δεν θα έρθει ποτέ, ενώ το παρελθόν σου θα σε κυνηγάει από τη στιγμή που θα γεννηθείς!
Τις δικές μου αναμνήσεις μου τις φυλάει αυτό το παράθυρο...

Είχα περάσει εδώ και αρκετή ώρα τα τελευταία διόδια. Σε λιγότερες από δύο ώρες θα ήμουν εκεί. Το κρύο είχε αρχίσει να με ταλαιπωρεί. Είχε μπει ο Νοέμβριος και το κρύο ήταν τσουχτερό. Ήταν και η πρώτη φορά που έκανα την διαδρομή τέτοια εποχή, και μάλιστα με μηχανή. Δεν έτρεχα. Όχι για να ελαττώσω τις συνέπειες του παγωμένου αέρα, αλλά για να μεγαλώσω όσο ήταν δυνατόν, αυτό το αίσθημα της προσμονής, να αποδείξω στον εαυτό μου ότι σωστά έκανα.

----------------------------------

Ξυλιασμένος από το κρύο, είδα επιτέλους μπροστά μου την πινακίδα που με καλωσόριζε.
Είχα φτάσει. Καμία αμφιβολία δεν με είχε σταματήσει, κανένας ενδοιασμός δεν με είχε γυρίσει πίσω.
Ένα ένα τα σημάδια που έβαζα μικρός στο έμπα του χωριού, εμφανίζονταν και με καλωσόριζαν. Δεν ήταν τα ίδια. Είχαν μεγαλώσει κι αυτά μαζί με μένα. Είχαν αλλάξει, αλλά ήταν εκεί. Σκίρτησα. Σκίρτησα από έρωτα γι’ αυτό τον τόπο. Χρόνια τώρα το είχα παραδεχτεί. Ο μοναδικός αληθινός μου έρωτας, αυτός ο έρωτας που σε γαληνεύει και σε θεριεύει μαζί, ο έρωτας που μαζί του κάθεσαι όταν πέφτει ο ήλιος και τον αφήνεις να σου πλημμυρίζει την καρδιά, αυτός που τελικά δεν με πολιόρκησε μόνο, αλλά κατάφερε και άλωσε την ψυχή μου, ήταν γι αυτόν εδώ τον τόπο.

Ήμουν αμήχανος. Έβλεπα πρόσωπα γνωστά, αλλά δεν ήταν η ώρα να τους μιλήσω. Όλα με τη σειρά τους. Πρώτα έπρεπε να με δεχτεί ο τόπος. Ύστερα οι άνθρωποι.
Και ο χρόνος! Έπρεπε να συμφιλιωθώ με τον χρόνο.
Τον χρόνο που είχα προσπεράσει χωρίς να του δώσω σημασία.
Έφτασα στο σπίτι. Η αυλή ρημαδιασμένη. Η κληματαριά ξεγυμνωμένη, ένας νευρώδης σκελετός. Σαν κάτι γριές ξεδοντιασμένες και οργωμένες από τον χρόνο, που ενώ θα έπρεπε να σε τρομάζουν, στην πραγματικότητα σε γοητεύουν σαν ξωτικά.
Κατέβηκα από την μηχανή πιασμένος και μουδιασμένος. Μπήκα στην αυλή σιγά σιγά. Προσπαθούσα να μην κάνω θόρυβο. Δεν έπρεπε να κάνω θόρυβο. Δεν ήθελα να τρομάξω τα μυστικά, να ανησυχήσω τις εικόνες, να διώξω τις φωνές, τα ψέματα, τις μυρωδιές, τα όνειρα, τα γέλια, τις αισθήσεις, τις θύμισες, που περίμεναν σα σκονισμένα αντικείμενα ανεκτίμητης αξίας, να τα βγάλω στον ήλιο ξανά για να λάμψουν και να πάρουν ζωή. Να τους πω αυτά που θέλω, να ακούσω αυτά που πρέπει. Άνοιξα την πόρτα και μπήκα μέσα. Μαζί με μένα μπήκε και ο χρόνος. Πέρασε ανυπόμονος και βιαστικός να γεμίσει τον χώρο, να μην αφήσει γωνιά, σπιθαμή του σπιτιού που να μην την καταλάβει! Τόσα χρόνια είχε μείνει έξω από το σπίτι. Το πολιορκούσε αλλά αυτό παρέμενε, λες, ανοξείδωτο στον χρόνο.
Η μυρωδιά της υγρασίας διάχυτη. Δε με ενοχλούσε. Δεν άνοιξα τα παραθυρόφυλλα, δεν ήθελα να μπει ακόμα ο ήλιος μέσα. Όλα θα γινόντουσαν αργά. Αυτή την φορά τίποτα δεν θα με έκανε να βιαστώ. Ξάπλωσα στο κρεβάτι όπως ήμουν με τα ρούχα. Το παράθυρο ήταν μπροστά μου. Κουλουριάστηκα κι αποκοιμήθηκα...

η δική μας φαντασία μετανάστευσε...

2009-12-10T10:29:00.001+02:00

Στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, αυτή της ξιπασμένης νεοελληνίστικης συμπεριφοράς και σκέψης, όπου το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, το θεοκρατικό βυζάντιο και το ηρωικό μπάχαλο του 21, δένει μοναδικά και βρίσκει τη συνέχειά του στη eurovision, στο ποδοσφαιρικό ηρωικό έπος της Πορτογαλίας και στους εθνικούς αφυπνιστές της έμφυτης αλυτρωτικής συνείδησης, συνηθίζουμε να παραγνωρίζουμε την έννοια της μετανάστευσης και του καταλυτικού της ρόλου, στο γίγνεσθαι του πολιτισμού αυτού του πλανήτη.
Για τον κοντόθωρο, πρώην νεόπλουτο και νυν νεόπτωχο -τω πνεύματι- Έλληνα μικροαστό, η μετανάστευση ξεφεύγει από τα γενικά και αφηρημένα όρια μιας έννοιας και παίρνει σάρκα και οστά. Στα μάτια του, η μετανάστευση δεν είναι τίποτε άλλο από τον αδίστακτο, βρώμικο και υπανάπτυκτο Αλβανό (και κάποιες φορές από τον εξίσου βρώμικο και κακομοίρη Πακιστανό ή Κινέζο) που βρίσκεται στα ιερά μας εδάφη, σε διατεταγμένη υπηρεσία μιας αόρατης και ανίερης συμμαχίας, που σαν στόχο έχει να μολύνει τον αμόλυντο τούτο τόπο.
Ο νεοελληνικός κομπασμός -κατά τη γνώμη μου, επικίνδυνος όχι μόνο για τους «άλλους», αλλά και για την ίδια την Ελλάδα- λειτουργεί σαν παραπέτασμα και οδηγεί την ελληνική κοινωνία στον αυτισμό. Στην εκούσια αποκοπή και απομόνωσή της από την πραγματικότητα της παγκόσμιας ιστορικής εξέλιξης.
Η κίνηση είναι συνώνυμο της ζωής και της εξέλιξης και αυτό δείχνουν να το γνώριζαν (έστω και ενστικτωδώς) οι ανθρώπινες κοινωνίες εδώ και χιλιάδες χρόνια. Σε ένα άνευ προηγουμένου πάρε-δώσε, οι ανθρώπινες κοινωνίες, «αντάλλασσαν» ανθρώπους, ιδέες, νοοτροπίες και γνώσεις. Άλλωστε, οι πολιτισμοί δεν είναι τίποτε άλλο από κράματα, από -μοναδικής έμπνευσης- συγκερασμούς ετερόκλητων στοιχείων και όχι προϊόντα παρθενογένεσης.
Θα έλεγα ότι η φαντασία αποτελούσε και αποτελεί το ζωτικό χαρακτηριστικό κάθε τέτοιας κίνησης. Χρειάζεται η φαντασία για να μπορέσεις να τοποθετήσεις νοερά τον εαυτό σου, από το σημείο αφετηρίας στο σημείο προορισμού.
Με αυτή την έννοια οι μετανάστες έχουν φαντασία. Οι αρχαίοι Έλληνες που εγκαταστάθηκαν στη νότια Ιταλία, στη Σικελία και τα νότια ευρωπαϊκά παράλια είχαν φαντασία. Οι «βάρβαροι» κάτοικοι της βόρειας Ευρώπης, που κατέλυσαν τη Ρωμαϊκή επικράτεια και άλλαξαν τη δημογραφική (και όχι μόνο) εικόνα της Ευρώπης, είχαν φαντασία. Οι εξαθλιωμένοι αγρότες του διεφθαρμένου φεουδαρχικού-εκκλησιαστικού συστήματος, που πλημμύρισαν και έδωσαν ζωή -μετά από χίλια χρόνια- στις ευρωπαϊκές πόλεις-λίκνα του σύγχρονου ευρωπαϊκού πολιτισμού, είχαν φαντασία. Κι εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες, όταν πριν λίγες δεκαετίες γεμίζαμε καράβια και τρένα με προορισμό την Αμερική, την Αυστραλία και τη Γερμανία, είχαμε φαντασία.
Την ίδια φαντασία έχουν σήμερα οι Αλβανοί, οι Ιρακινοί, οι Κινέζοι, οι Πακιστανοί που έρχονται στη χώρα μας. Φαντάζονται το εαυτό τους, σε ένα καλύτερο τόπο. Φαντάζονται τα παιδιά τους σε μια κοινωνία καλύτερη από αυτή που γεννήθηκαν και ζούσαν. Φαντάζονται το καινούριο τους σπίτι, το καινούριο τους αυτοκίνητο, την καινούρια τους τηλεόραση, τους καινούριους τους φίλους, την καινούρια τους πατρίδα... και φέρνουν μαζί τους τα καλά και τα κακά του τόπου τους.
Όμως η δικιά μας φαντασία βρίσκεται σε νάρκη. Δεν μπορούμε να φανταστούμε τι σημαίνει η ενσωμάτωση, δεν μπορούμε να φανταστούμε τι σημαίνει η συμβίωση. Γιατί; Είμαστε κακοί; Είμαστε αναίσθητοι μπροστά στην ανάγκη του άλλου;
Όχι. Πολύ απλά μας λείπει η ΕΜΠΝΕΥΣΗ! Αυτή η δημιουργική διαδικασία που θα θέσει σε κίνηση τη φαντασία μας.
Οι μετανάστες έχουν μια παιδικότητα μέσα τους, μια αφελή προσδοκία που τους κάνει να ονειρεύονται και να φαντάζονται κάτι διαφορετικό από αυτό που βλέπουν. Εμείς ενηλικιωθήκαμε πλέον (τρομάρα μας) και η φαντασία μας κοιμήθηκε...
και χωρίς αυτή δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε ένα καπέλο, από ένα φίδι που έφαγε έναν ελέφαντα...
η δική μας φαντασία μετανάστευσε...

Μπερτολ Μπρεχτ, αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι

2009-12-10T10:14:00.000+02:00

«ΑΝ ΟΙ ΚΑΡΧΑΡΙΕΣ ΗΤΑΝ ΑΝΘΡΩΠΟΙ» ρώτησε τον κ. Κ. η μικρή κόρη της σπιτονοικοκυράς του «θα φέρονταν τότε καλύτερα στα μικρά ψάρια;». «Σίγουρα» απάντησε αυτός. «Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα έφτιαχναν στη θάλασσα για τα μικρά ψάρια τεράστιες κασέλες με διάφορες τροφές μέσα, τόσο φυτά όσο και ζώα. Θα φρόντιζαν να έχουν οι κασέλες πάντα φρέσκο νερό και θα έπαιρναν εν γένει διάφορα υγειονομικά μέτρα. Όταν, παραδείγματος χάριν, ένα ψαράκι τραυμάτιζε το πτερύγιό του, τότε οι καρχαρίες θα του έβαζαν αμέσως έναν επίδεσμο, για να μην τους πεθάνει πριν την ώρα του. Για να μην είναι τα ψαράκια μελαγχολικά, θα διοργανώνονταν που και που μεγάλες γιορτές στο νερό, γιατί τα χαρούμενα ψαράκια έχουν καλύτερη γεύση από τα μελαγχολικά. Θα υπήρχαν φυσικά και σχολεία σ’ αυτές τις μεγάλες κασέλες. Στα σχολεία αυτά τα ψαράκια θα μάθαιναν πώς να κολυμπάνε στο στόμα των καρχαριών. Θα χρειάζονταν, παραδείγματος χάριν, τη γεωγραφία, για να μπορούν να βρίσκουν τους μεγάλους καρχαρίες, που θα βρίσκονται κάπου τεμπελιάζοντας. Το σπουδαιότερο θα ήταν φυσικά η ηθική διαπαιδαγώγηση των μικρών ψαριών. Θα διδάσκονταν ότι το υψηλότερο και το ωραιότερο ιδεώδες είναι να θυσιάζεται ένα ψαράκι πρόθυμα και ότι όλα έπρεπε να πιστεύουν στους καρχαρίες, προπαντός όταν τους έλεγαν ότι θα μεριμνούσαν για ένα καλύτερο μέλλον. Θα δίδασκαν στα ψαράκια ότι το μέλλον αυτό τότε μόνο είναι εξασφαλισμένο, όταν μάθαιναν υπακοή. Τα ψαράκια θα έπρεπε να φυλάγονται απ’ όλες τις ταπεινές, υλιστικές, εγωιστικές και μαρξιστικές διαθέσεις και να αναφέρουν αμέσως στους καρχαρίες, όταν κανένα από αυτά έδειχνε τέτοιες διαθέσεις. Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα έκαναν φυσικά και πολέμους αναμεταξύ τους, για να κυριέψουν ξένες ψαροκασέλες και ξένα ψαράκια. Τους πολέμους θα έβαζαν να τους κάνουν τα δικά τους ψαράκια. Θα δίδασκαν στα ψαράκια ότι ανάμεσα σ’ αυτά και τα ψαράκια των άλλων καρχαριών υπάρχει τεράστια διαφορά. Τα ψαράκια, θα διακήρυσσαν, είναι, ως γνωστόν, βουβά, αλλά σωπαίνουν σ’ εντελώς διαφορετικές γλώσσες και γι αυτό δεν μπορούν να καταλάβουν το ένα το άλλο. Σε κάθε ψαράκι που θα σκότωνε στον πόλεμο μερικά άλλα ψαράκια εχθρικά, που σωπαίνουν σε άλλη γλώσσα, θ’ απένειμαν ένα μικρό παράσημο από θαλασσινά φύκια και τον τίτλο του ήρωα. Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα υπήρχε φυσικά σ’ αυτούς και τέχνη. Θα υπήρχαν ωραίοι πίνακες, στους οποίους θα παριστάνονταν τα δόντια των καρχαριών με υπέροχα χρώματα, τα στόματά τους σαν αληθινά πάρκα αναψυχής, όπου θα μπορούσε να κάνει κανείς έναν υπέροχο περίπατο. Τα θέατρα στο βυθό της θάλασσας θα έδειχναν πως ηρωικά ψαράκια κολυμπάνε ενθουσιασμένα στα στόματα των καρχαριών και η μουσική θα ήταν τόσο ωραία, ώστε τα ψαράκια θα ορμούσαν, κάτω από τους ήχους της, με την μπάντα μπροστά, σαν σε όνειρο και με το νανούρισμα των πιο ευχάριστων σκέψεων, στα στόματα των καρχαριών. Θα υπήρχε βέβαια και μια θρησκεία, αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι. Θα δίδασκε ότι για τα ψαράκια μόνο στην κοιλιά τω καρχαριών θ’ άρχιζε η αληθινή ζωή. Εξάλλου, αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, τα ψαράκια θα έπαυαν επίσης να είναι ίσα, όπως συμβαίνει τώρα. Μερικά απ’ αυτά θα έπαιρναν αξιώματα και θα τα τοποθετούσαν πάνω από τα’ άλλα. Στα κάπως μεγαλύτερα θα επιτρεπόταν μάλιστα να τρώνε τα μικρότερα. Αυτό δε θα ήταν για τους καρχαρίες παρά ευχάριστο, αφού οι ίδιοι θα είχαν έπειτα να τρώνε, συχνά, μεγαλύτερες μπουκιές. Και τα μεγαλύτερα ψαράκια, που θα είχαν ένα πόστο, θα φρόντιζαν για την τάξη ανάμεσα στα ψαράκια και θα γίνονταν δάσκαλοι, αξιωματικοί, μηχανικοί για την κατασκευή κασελών κτλ. Με λίγα λόγια, πολιτισμός θα υπήρχε στη θάλασσα, μόνο αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι.

Μπέρτολ Μπρεχτ (1949)

στον μπάρμπα Λια

2009-12-10T10:08:00.000+02:00

Ο προσωπικός θησαυρός του μπάρμπα Λια. Το κρασί του. Το παιδί του, όπως λέει ο ίδιος.
Τις έχω ζήσει τις αγωνίες, και τις χαρές του πατέρα εγώ.
Του είπε την τελευταία φορά που τον είδε. Δεν παντρεύτηκε ποτέ, δεν έκανε γυναίκα μήτε μεγάλωσε παιδιά. Όλη του η αγάπη και η φροντίδα στο κρασί. Το μοναδικό του τέκνο.
Με την αγάπη σκαρώνουμε παιδιά, με αγάπη τα μεγαλώνουμε, από αγάπη τ΄αφήνουμε να ανοίξουν τα φτερά τους.
Με ολόϊδια αγάπη σκαρώνω κι εγώ τούτο το νέκταρ. Μ’ αγάπη και πίστη στο Θεό.
Η γη το γεννάει, από τα σπλάχνα της, το κλήμα φυλλάει το σταφύλι στην αγκαλιά του, το βαρέλι κρατάει τα μυστικά, κι ο Θεός το ευλογεί.
Και μαζί κι εμένα -Θε μου, σχώρα με- τον ταπεινό, να κρατώ τα μέτρα σε τούτη την ιεροτελεστία.
Ιεροφάντης ο μπάρμπα Λιας. Πίνεις μια γουλιά από το κρασί του, που χει το χρώμα της καρδιάς και καταλαβαίνεις ότι κατέχει τα μυστικά, τ’ αφανέρωτα, τα αξεδιάλυτα αυτού του αρχαίου μυστηρίου.
Το κατώι του, ο ναός του.
Ανήλιαγο και δροσερό. Εκεί περνάει τον περισσότερο καιρό της ζωής του. Εκεί τον δέχτηκε κι αυτόν, λίγο πριν φύγει για να γυρίσει πίσω.
Στο κίτρινο φως της λάμπας, που κρεμόταν από το ξύλινο ταβάνι, ο χώρος βυθιζόταν σε μία διάσταση άχρονη. Του φαίνοταν ότι όλες αυτές οι σκιές, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά οι στιγμές της ζωής του Μπάρμπα Λια, που τις είχε μαζέψει ο ίδιος και τις είχε απλώσει στο κατώι, μην τις κάψει ο ήλιος και χαθούν.
Άλλωστε, αυτόν δεν τον κυνήγαγε πια το παρελθόν, το ημέρεψε, γινήκανε φίλοι, και τώρα περνά τις ώρες του, με θύμησες και άνθρωπους δικούς.
Στα ξύλινα δοκάρια που το διασχίζανε ψηλά απ’ άκρη σ΄άκρη ήταν κρεμασμένα κεφάλια τυρί, μυζήθρες, πλεξούδες κρεμύδια, ρίγανη. Στη γωνία του τοίχου με το μοναδικό παράθυρο στο δωμάτιο, ήταν στοιβαγμένες μερικές κυψέλες στραπατσαρισμένες και από καιρό αχρησιμοποίητες. Ο μπαρμπα Λιας είχε γεράσει κι είχαν περάσει μερικά χρόνια από τότε που τις τρύγησε για τελευταία φορά. Στην απέναντι γωνία του ίδιου τοίχου το μεγάλο μεταλικό βαρέλι με το λάδι.
Στη θέα του, ο Φοίβος, δε μπόρεσε να κρύψει ένα ένοχο χαμόγελο που σχηματίστηκε στο πρόσωπό του.

-Κατέβα μάρα μ’ στο κατώι να γεμίσεις το λαδικό γιατί σώθηκε.
Απ΄το μεγάλο βαρέλι. Μην φοβηθείς τις μέλισσες. Σε γνωρίζουν, δεν πρόκειται να σε πειράξουν, τις έχω ορμηνέψει.

Κατέβαινε τρέχοντας την πέτρινη σκάλα του σπιτιού που οδηγούσε στο κατώι, και ούτε που τον άκουσε που είχε βγει στο παράθυρο και φώναζε:

-Κοντά το μυαλό σου, μην τ’ αφήσεις ανοικτό το βαρέλι. Είναι άτιμα αυτά τα ποντίκια.

Δεν τον άκουσε. Το μυαλό του ήταν κιόλας στις κυψέλες με τις μέλισσες και στο πως θα καταφέρει να μην τις ενοχλήσει. Τα λόγια του, δεν τον είχαν καθησυχάσει καθόλου. Τις φοβότανε πολύ είναι η αλήθεια, αν και δε θυμάται ποτέ να είχε πέσει θύμα τους.

Με μία ανάσα άνοιξε την πόρτα, έτρεξε στο βαρέλι χωρίς να κοιτάξει προς το μέρος τους, άνοιξε το καπάκι του βαρελιού, βύθισε το λαδικό και πριν του τελειώσει ο αέρας βγήκε από την πόρτα στο φως του ήλιου.

Δύο βδομάδες κράτησε το λάδι στο λαδικό. Δύο βδομάδες ανάσκελα το ποντίκι να επιπλέει στο λάδι, πνιγμένο και χορτάτο...

-Η κατοχή, το χαλάζι και του λόγου σου...

Προσπάθησε να κρύψει το χαμογελό του κάτω από το παχύ μουστάκι του.

-...Η κατοχή, το χαλάζι και του λόγου σου, μας άφησαν χωρίς λάδι σε τούτο το σπίτι. Να το λες και να παινεύεσαι δηλαδή!

Ντράπηκε. Και χάρηκε μαζί, που ακόμα το θυμόταν.

-Φοβήθηκα ότι δεν θα ’ρχόσουν να με δεις. Έβγαλες ολάκερο Χειμώνα στο χωριό. Μονάχος νέος άνθρωπος!
Τι είναι αυτό που σε τρυγάει, παλικάρι μου;

Έκανε χώρο δίπλα του και του έδωσε ένα σκαμνί να κάτσει.

-Μπαρμπα Λια...
-Κουβέντα! Να γεμίσουμε τα ποτήρια! Δεν ξομολογιέται ο άνθρωπος χωρίς κρασί.Η ψυχή πολλές φορές σκληραίνει και γίνεται σαν παξιμάδι. Και κρύβεται μωρέ! Κρύβεται σε μέρη που ούτε τα παραμύθια ιστορούνε.
Γι αυτό σου λέω! Άσε το κρασί να την έβρει και να τη μαλακώσει. Και σα μαλακώσει να δεις που εύκολα θα σου φανερωθεί μερωμένη και καλή...

Του γέμισε την κούπα. Την έφερε στο στόμα του. Το είχε ανάγκη. Τον είχε πείσει. Θα κοινωνούσε πρώτα με κρασί και ύστερα θα εξομολογιόταν! Αυτός, ο άθεος!
Η πρώτη κούπα τέλειωσε και δεν είπανε λέξη. Του την ξαναγέμισε.

-Μπάρμπα Λια...
-Μεγάλωσες!
-Τι;
-Μεγάλωσες λέω, γίνηκες άντρας!
-Άλλαξα μπάρμπα Λια, άλλαξα τόσο που άρχισα να τρομάζω.
Μπαρμπα Λια, δεν χωράω... το μυαλό μου άλλαξε... ζητάει πολλά... απομακρύνομαι από αυτά που ξέρω, από αυτά που νόμιζα ότι γνώριζα, αλλά τα γνώριζα λάθος. Οι φίλοι μου... ξεγυμνώθηκαν ξαφνικά μπροστά μου και μοιάζουν άλλοι... Τα θέλω μου...
Δεν χωράω σου λέω...

μεγέθη, σχετικά...

2009-12-10T10:06:00.000+02:00

Ο Καέιρο, λέει πως το χωριό του, είναι πιο μεγάλο από την πόλη γιατί από εκεί μπορεί να δει κανείς, περισσότερο σύμπαν, απ’ ότι από την πόλη.

Το ξαναδιάβασα απόψε και σκέφτηκα τον ορίζοντα που με αγκαλιάζει, όταν ανεβαίνω σε αυτό το μικρό βουνό του δικού μου χωριού. Ξέρεις, σκέφτομαι ότι ίσως ο ορίζοντας να βρίσκεται εκεί για να μας θυμίζει αυτό που θα μπορούσαμε να χάσουμε, αν είχαμε καταφέρει ποτέ να το αποκτήσουμε. Ο ορίζοντας κρατάει τα μέτρα. Ο ορίζοντας ορίζει τα μεγέθη κι αυτό με φοβίζει... με φοβίζει, ξέρεις, γιατί ο ορίζοντας της γνώσης μου είναι μικρός, και η αμάθειά μου τεράστια. Γιατί, ο ορίζοντας των εμπειριών μου θα μεγαλώνει όσο η ζωή μου θα μικραίνει. Γιατί, ο ορίζοντας των συναισθημάτων μου είναι τόσο μικρός και ο εγωισμός μου τόσο μεγάλος. Ακόμα και ο ορίζοντας των άλλων, των φίλων μου, είναι πολύ μικρός και η απόσταση συνεχίζει να μεγαλώνει.

Φοβάμαι, γιατί ο ορίζοντας χάνεται όλο και περισσότερο από τα μάτια μου, κι εγώ τον χρειάζομαι έστω και μικρό. Είναι κι αυτό κάτι. Κάτι παραπάνω από το τίποτα...

Ζω σε μια τεράστια πόλη και το σύμπαν φαντάζει τόσο μικρό...

κλεπταποδόχοι της αξιοπρέπειας

2009-12-10T09:56:00.000+02:00

Όλες αυτές τις μέρες προσπαθώ να μείνω ψύχραιμος και να σκεφτώ. Να σκεφτώ και να καταλάβω. Χτυπάω το μυαλό μου στον τοίχο μπας και ανοίξει και μου αποκαλύψει τη λύση! Πολλά τα δεδομένα, σύνθετα και τόσο αντικρουόμενα μεταξύ τους… Ένα νεκρό παιδί από πιστόλι αστυνομικού, ένας αμετανόητος αστυνομικός. Φωτιές στην πόλη, καταστροφές στην πόλη, Χριστούγεννα στην πόλη. Απεγνωσμένοι μαγαζάτορες, αφηνιασμένοι «κουκουλοφόροι». Ένα φλεγόμενο χριστουγεννιάτικο δέντρο κι ένα καινούριο, «στολισμένο» με κρανοφόρους. Πολιτικοί που δεν αναλαμβάνουν καμιά ευθύνη, πολιτικοί που αναλαμβάνουν όλη την ευθύνη χωρίς να θεωρούν τους εαυτούς τους υπεύθυνους. Δημοσιογράφοι που είναι έτοιμοι να βάλουν τα κλάματα για το παιδί που «χάθηκε» και τελικά «κλαίνε» για τις σπασμένες βιτρίνες και τη χαμένη ιερότητα της «ιδιωτικής περιουσίας». Δήμαρχοι που παρακαλούν για χριστουγεννιάτικη εκεχειρία προκειμένου οι (υπόλοιποι) πολίτες να ασκήσουν το καταναλωτικό τους δικαίωμα (sic). Συνήγοροι που επικαλούνται τη Θεία βούληση για να εξηγήσουν ένα φόνο και ρασοφόροι εκπρόσωποι αυτής της «Θείας» να συνεργάζονται με κάποιους άλλους εκπροσώπους προκειμένου –αμφότεροι- να κλέψουν όσο το δυνατόν περισσότερα από αυτούς που εκπροσωπούν…
Που βρίσκεται το δίκιο μέσα σε όλα αυτά; Ποιος φταίει; Ποιος ο ένοχος; Ποια η αντίδραση; Ποιος ο στόχος αυτής; Ποιος είναι τελικά ο εχθρός; Με ρωτούν οι φίλοι μου αν συμφωνώ με τις καταστροφές, αν είναι σωστό να σπάνε βιτρίνες και να καίνε αυτοκίνητα, αν είναι σωστό να καίνε το δέντρο, αν οι «πιτσιρικάδες» είναι ανεγκέφαλοι ή πραγματικοί επαναστάτες, αν με τις διαδηλώσεις θα αλλάξει τίποτα, αν θα πρέπει να «πέσει» η κυβέρνηση, αν τελικά μπορεί να αλλάξει κάτι ή βαυκαλιζόμαστε με περιορισμένης διάρκειας και έκτασης «εξεγέρσεις»…
Συνειδητοποιώ ότι «κοιτάμε» σε λάθος κατεύθυνση. Θα χρησιμοποιήσω κάτι που άκουσα στην τηλεόραση: Μάθαμε να ζουμάρουμε τη σκέψη μας εκεί που ζουμάρει η κάμερα! Ναι! Αυτό με βοηθάει να βάλω τα πράγματα σε μία τάξη. Απλά πράγματα. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα εξαιρετικά σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο. Όσο σύνθετο όμως και να είναι δεν παύει να είναι… κοινωνικό. Αυτή είναι η άκρη του νήματος. Το κοινωνικό, η κοινωνία, εγώ, εσείς όλοι! Η ενοχή είναι καθολική. Καθόλου βολικό αυτό.
Κι όμως… δεν μπορεί να μη φταίω εγώ που έχω μάθει να χτίζω αυθαίρετα πάνω στη θάλασσα για να έχω καλύτερη θέα από το γείτονα, εγώ που παρκάρω πάνω στα πεζοδρόμια και κλείνω ράμπες αναπήρων, εγώ που τρέχω σε βουλευτές για να διορίσουν την κόρη μου σε μια «καλή» θέση, εγώ που αντιμετωπίζω τους μετανάστες όπως οι «μπάτσοι» τους θαμώνες των εξαρχείων, εγώ που ασχολούμαι περισσότερο με το ipod και το κινητό μου παρά με τους φίλους μου, εγώ που ενώ καίγεται η μισή Ελλάδα πηγαίνω και ψηφίζω τους εμπρηστές της, εγώ που αναγκάζω τα παιδιά μου να «δουλεύουν» περισσότερες ώρες από μένα στερώντας τους κάθε έννοια παιδικότητας, εγώ που αναπαράγω κάθε είδους βία στην καθημερινή μου ζωή, εγώ που βλέπω τέσσερις ώρες την ημέρα τηλεόραση και ξεχνιέμαι…
Τα διλλήματα είναι ψεύτικα. Δεν μπορώ να διαλέξω ανάμεσα σε μερικές εκατοντάδες βάνδαλους κουκουλοφόρους και … κάτι άλλο. Γιατί το κάτι άλλο δεν υπάρχει. Καμία ουσιαστική αντίδραση, καμία πρόταση, καμία πίεση. Η κοινωνία μας χρειάζεται αντανακλαστικά κι εγώ δεν έχω την πολυτέλεια να αποδοκιμάσω το μοναδικό κομμάτι της που δείχνει ακόμα «ζωντανό». Είπα, δεν είναι ζήτημα επιλογής. Στην πραγματικότητα δεν έχω επιλογή, δε μπορώ να επιλέξω ανάμεσα σε ένα γεγονός και σε μια υπόθεση. Στο κάτω κάτω μια κοινωνία μπορεί να «αντέξει» τριακόσιους κουκουλοφόρους (?) και εκατό πλιατσικολόγους, όμως δεν μπορεί να «αντέξει» εκατομμύρια αδιάφορους και αμέτοχους πολίτες!
Η λύση γι αυτήν την κοινωνία είναι να επιδιώξει την ελάχιστη -κατ’ αρχάς- αξιοπρέπεια. Αν δέχομαι να ξεφτιλίζουν την αξιοπρέπειά μου, τότε είμαι από μόνος μου αναξιοπρεπής. Δεν χρειάζομαι τη βοήθεια κανενός. Για ένα πράγμα νιώθω σίγουρος: Η μη (κοινωνική) συμμετοχή σημαίνει συνενοχή απέναντι σε κάθε είδος παθογένειας αυτής της κοινωνίας. Φταίω και θα φταίω για όσο καιρό δεν αποφασίζω να επαναπροσδιορίσω και να ξαναανακαλύψω αξίες, ιδανικά και ιδέες. Για όσο καιρό δεν προτείνω λύσεις στον εαυτό μου και δεν είμαι έτοιμος να «πληρώσω» γι αυτές.
Μέχρι τότε θα είμαι απλά ένας κλεπταποδόχος της κλεμμένης μου αξιοπρέπειας…

Η φωνή...

2007-03-30T01:20:00.000+03:00

Ακόμα κι αν μια εικόνα ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις, τη δικιά της εικόνα, τη συνθέτουν αρκετές χιλιάδες από δαύτες. Μια εικόνα, όμως, που ποτέ δεν έχω αντικρίσει με τα μάτια μου, αντίθετα με χιλιάδες άλλες που αντικρίζω καθημερινά. Μια εικόνα που την έχω συνθέσει στο μυαλό μου μέσα από ατελείωτες συζητήσεις –αυτές που ανάγονται σε χιλιάδες, μπορεί και εκατομμύρια λέξεις- και έχει στοιχειώσει κάθε συμβατική έννοια της όρασής μου. Το λέω αυτό, γιατί αν και αρνούμαι να την αντικρίσω, προβάλλω την «εικόνα» της, πάνω σε κάθε γυναίκα που συναντώ στο δρόμο, σε φιλικές συγκεντρώσεις, στα μπαράκια ανάμεσα από τον καπνό και το αλκοόλ.

2007-03-29T13:56:00.001+03:00